Artikel 8:65 Awb: Het laatste woord en de sluiting van het onderzoek

Dit artikel regelt het slot van de zitting. De bestuursrechter sluit het onderzoek ter zitting zodra hij vindt dat het voltooid is, partijen krijgen daarvoor nog het recht om als laatste het woord te voeren, en meteen na de sluiting deelt de voorzitter mee wanneer uitspraak wordt gedaan.

De sluiting is meer dan een beleefd einde van de bijeenkomst. Vanaf dat moment is het debat afgerond: nieuwe stukken en nieuwe argumenten komen in beginsel niet meer aan bod, en de termijn waarbinnen de uitspraak moet volgen begint te lopen.

Sluiten als het onderzoek voltooid is

De rechter beslist zelf wanneer hij genoeg heeft gehoord. Vindt hij dat er nog iets ontbreekt, dan sluit hij niet, maar schorst hij de zitting op grond van artikel 8:64 Awb of laat hij het vooronderzoek hervatten. Sluiten betekent dus: alle vragen zijn gesteld, alle standpunten zijn toegelicht en de zaak kan naar de raadkamer.

Het laatste woord

Voordat de rechter sluit, hebben partijen het recht om voor het laatst het woord te voeren. Dat is een echt recht, geen gunst: de rechter moet die gelegenheid geven. Gebruik dat moment om kort samen te vatten wat u wilt bereiken en waarom, en om te reageren op wat de wederpartij als laatste heeft gezegd. Het is niet het moment om een nieuw dossier open te trekken; wie op dat moment nog met nieuwe stukken komt, riskeert dat de rechter daar geen acht op slaat of dat de zaak alsnog moet worden aangehouden.

Wanneer volgt de uitspraak

Zodra het onderzoek is gesloten, zegt de voorzitter wanneer uitspraak zal worden gedaan. Vaak is dat een concrete datum, soms een periode. Die mededeling sluit aan op de wettelijke termijn van zes weken uit artikel 8:66 Awb, die met ten hoogste zes weken kan worden verlengd. De rechter kan er ook voor kiezen onmiddellijk mondeling uitspraak te doen; dat is geregeld in artikel 8:67 Awb.

Sluiting is niet altijd het definitieve einde. Blijkt bij het schrijven van de uitspraak dat het onderzoek niet volledig is geweest, dan kan de rechter het heropenen op grond van artikel 8:68 Awb. Partijen horen dat dan van de griffier, met daarbij de manier waarop het onderzoek wordt voortgezet.

Een voorbeeld. Een ondernemer bestrijdt een bestuurlijke boete. Na de vragen van de rechter en het pleidooi van de gemeente krijgt hij het laatste woord. Hij gebruikt dat om in drie zinnen te herhalen dat hij de overtreding niet betwist, maar dat de boete gelet op zijn omzet onevenredig hoog is en dat de gemeente op dat punt niets heeft gezegd. De rechter sluit daarna het onderzoek en deelt mee dat over zes weken uitspraak volgt.

In de praktijk

• Voor de burger of ondernemer. Bereid uw laatste woord voor: drie punten, maximaal een minuut. Wordt het u niet aangeboden, vraag er dan om voordat de rechter de zitting afsluit.
• Voor het bestuursorgaan. Gebruik het laatste woord om toezeggingen scherp te formuleren; wat u daar zegt kan in het proces-verbaal terechtkomen als daarom wordt gevraagd.
• Voor beiden. Noteer de datum die de voorzitter noemt. Hoort u daarna niets, dan kunt u bij de griffie navragen of de uitspraaktermijn is verlengd.