Voor de toepassing van wettelijke voorschriften over bezwaar en beroep worden met een besluit gelijkgesteld: a. de schriftelijke weigering een besluit te nemen, en b. het niet tijdig nemen van een besluit.
←
Terug 6:1 · Opkomen tegen andere handelingen dan besluiten
Verder 6:3 · Wanneer is een procedurebeslissing aanvechtbaar?
→
Artikel 6:2 Awb: Weigering en uitblijven van een besluit
Weigering en uitblijven van een besluit
Wettekst
Toelichting
Dit artikel regelt dat twee situaties waarin er juist géén besluit ligt, voor bezwaar en beroep tóch als besluit tellen: de schriftelijke weigering om een besluit te nemen, en het niet tijdig nemen van een besluit. Daardoor staat u niet met lege handen wanneer een bestuursorgaan weigert te beslissen of eindeloos blijft stilzitten.
De ratio is eenvoudig. Rechtsbescherming in het bestuursrecht is gekoppeld aan het besluit. Zonder deze gelijkstelling zou een bestuursorgaan de rechter buiten spel kunnen zetten door simpelweg niets te doen. De wetgever heeft dat afgesneden: stilzitten of weigeren levert precies dezelfde rechtsingang op als een echt besluit.
De schriftelijke weigering om te beslissen
Het gaat om een weigering op papier of in een elektronisch bericht. Schrijft een bestuursorgaan dat het uw verzoek niet in behandeling neemt, dat het zich niet bevoegd acht of dat het geen aanleiding ziet om iets te doen, dan kunt u daar bezwaar tegen maken alsof het een gewoon afwijzend besluit is. De vraag of die brief zelf wel een besluit is, hoeft dan niet meer te worden uitgevochten. Een mondelinge afwijzing aan de telefoon valt hier niet onder: vraag in dat geval altijd om een schriftelijke reactie. Blijft die uit, dan staat u toch niet met lege handen. Er ligt dan immers nog steeds geen besluit, en zodra de beslistermijn is verstreken biedt onderdeel b een ingang: u kunt dan opkomen tegen het niet tijdig beslissen.
Het niet tijdig nemen van een besluit
De tweede categorie is het uitblijven van een besluit binnen de geldende beslistermijn. Het gaat dan niet om een handeling van het bestuursorgaan, maar om het ontbreken daarvan. Ook dat kunt u aanvechten. Tegen het niet tijdig beslissen staat rechtstreeks beroep bij de bestuursrechter open; u hoeft dus niet eerst bezwaar te maken. Wanneer u dat beroep mag indienen, staat in artikel 6:12 Awb: in de regel moet u het bestuursorgaan eerst schriftelijk in gebreke stellen en daarna nog twee weken wachten. Gaat het om een aanvraag om een beschikking, dan is diezelfde ingebrekestelling ook het startpunt voor de dwangsom bij niet tijdig beslissen van artikel 4:17 Awb. Anders ligt het als een wettelijk voorschrift bepaalt dat de gevraagde beschikking na afloop van de termijn van rechtswege is gegeven (paragraaf 4.1.3.3 Awb). Het stilzitten levert dan juist een positieve beschikking op, en er is geen uitblijven van een besluit meer om tegen op te komen.
Een voorbeeld
Iemand vraagt bij de gemeente een omgevingsvergunning aan voor een dakkapel. De beslistermijn verstrijkt zonder bericht. Hij stuurt een ingebrekestelling; ook daarna blijft het stil. Dankzij dit artikel geldt dat stilzitten als een besluit, en kan hij beroep instellen bij de bestuursrechter. Beslist de gemeente tijdens dat beroep alsnog, dan verdwijnt de zaak niet: artikel 6:20 Awb bepaalt dat het beroep zich in beginsel ook tegen dat alsnog genomen besluit richt.
In de praktijk
- Zet alles op papier. Een mondelinge weigering en een telefonische toezegging leveren geen aanknopingspunt op. Vraag schriftelijk om een besluit en bewaar de verzendbevestiging.
- Bereken de beslistermijn zorgvuldig. Een opschorting van de termijn, bijvoorbeeld omdat u nog gegevens moest aanleveren, schuift het moment op waarop het orgaan te laat is.
- Voor het bestuursorgaan: een brief waarin staat dat een verzoek niet wordt opgepakt, is geen vrijblijvende mededeling. Vermeld daarbij hoe en waar bezwaar kan worden gemaakt.
Voor de termijn om op te komen geldt een belangrijk verschil: bij een gewone weigering loopt de normale indieningstermijn, terwijl het opkomen tegen het uitblijven van een besluit niet aan een vaste termijn is gebonden. Onbeperkt wachten kan echter niet. Artikel 6:12 Awb bepaalt dat een beroepschrift dat onredelijk laat is ingediend, niet-ontvankelijk is. Wat nog redelijk is, hangt af van de omstandigheden; hoe langer u na de ingebrekestelling stilzit, hoe groter het risico.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Welk rechtsmiddel staat open als het bestuur niet beslist?
De Afdeling bestuursrechtspraak legt uit hoe je moet bepalen welk rechtsmiddel openstaat tegen het uitblijven van een beslissing: beslissend is welk rechtsmiddel zou hebben opengestaan als het bestuursorgaan wel een echt besluit had genomen. De Afdeling leidt dat af uit de tekst van artikel 6:2 en uit de bedoeling van de wetgever. Zij voegt daaraan toe dat bezwaar of beroep tegen het niet tijdig beslissen vooral een drukmiddel is om het bestuursorgaan tot een beslissing te brengen; dat orgaan zal daarna in de regel alsnog een echte beslissing moeten nemen, desnoods terwijl de procedure loopt. In deze zaak had het gemeentebestuur niet schriftelijk geweigerd te beslissen, maar in het geheel niet op het bezwaar gereageerd.
-
Wie kan opkomen tegen het uitblijven van een besluit?
De Afdeling bestuursrechtspraak overweegt dat artikel 6:2, gelezen met het begrip belanghebbende in artikel 1:2 lid 1, ertoe dient dat iemand die belang heeft bij een besluit kan afdwingen dat het bestuursorgaan daadwerkelijk beslist. Daarbij gaat het om degene die een verandering van de juridische situatie wil, niet om degene die juist baat heeft bij een afwijzing en de bestaande toestand wil houden. Voor die laatste verandert er namelijk niets zolang er geen besluit is. Omwonenden die wilden dat de gevraagde vrijstelling werd geweigerd, konden daarom niet opkomen tegen het uitblijven van een besluit op die aanvraag.
-
Kan nog over te laat beslissen worden geklaagd?
De Centrale Raad van Beroep overweegt dat artikel 6:2, aanhef en onder b, ertoe dient het bestuursorgaan te bewegen alsnog een besluit te nemen; daarvoor krijgt een belanghebbende een rechtsmiddel in handen zolang dat besluit uitblijft. Juist vanwege die beperkte strekking kan op deze bepaling geen rechtsmiddel meer worden gebaseerd zodra er een besluit is waartegen bezwaar of beroep openstaat. Omdat het college al had beslist en daarna geen nieuwe aanvraag of melding was gedaan, was het beroep tegen niet tijdig beslissen terecht niet-ontvankelijk verklaard.
-
Wanneer is een brief een weigering om te beslissen?
Het College van Beroep voor het bedrijfsleven stelt voorop dat een brief waarin het bestuursorgaan geen concrete datum noemt waarop uiterlijk op de aanvraag wordt beslist, moet worden aangemerkt als een schriftelijke weigering om een besluit te nemen in de zin van artikel 6:2, aanhef en onder a. Daartegen kon dus bezwaar worden gemaakt, zoals de aanvrager ook had gedaan.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.