Artikel 4:20c Awb: Bekendmaking van de vergunning van rechtswege

Een vergunning die van rechtswege is ontstaan, is voor de buitenwereld onzichtbaar: er is geen brief, geen dossier en geen publicatie. Dit artikel repareert dat. Het bestuursorgaan moet de beschikking bekendmaken binnen twee weken nadat zij van rechtswege is gegeven, en het moet daarbij vermelden dat zij door enkel tijdsverloop is ontstaan.

Bekendmaking is hier meer dan een formaliteit. Zij is het moment waarop de termijn voor bezwaar gaat lopen, zij maakt voor derden kenbaar dat er een vergunning ligt, en zij geeft de houder een stuk waarmee hij kan aantonen wat hij mag. Zonder bekendmaking blijft een vergunning van rechtswege een recht dat niemand kent en dat niemand kan controleren.

De termijn van twee weken

De klok begint te lopen op het moment dat de beschikking van rechtswege is gegeven, dus bij het verstrijken van de beslistermijn. Niet op het moment dat de aanvrager het bestuur erop wijst: het bestuursorgaan moet dit zelf bijhouden. Binnen twee weken daarna moet de bekendmaking eruit. Gebeurt dat niet, dan kan de aanvrager het bestuur in gebreke stellen en loopt er een dwangsom op grond van artikel 4:20d Awb.

Hoe de bekendmaking plaatsvindt staat hier niet; daarvoor gelden de gewone regels. Een beschikking met een geadresseerde wordt bekendgemaakt door toezending of uitreiking aan de aanvrager, zoals artikel 3:41 Awb voorschrijft. Daarnaast gaat er op grond van artikel 3:43 Awb een mededeling naar degenen die bij de voorbereiding betrokken waren, zoals wie een zienswijze naar voren bracht of een advies uitbracht. Andere belanghebbenden krijgen dus niet automatisch bericht.

Het etiket van rechtswege

Het tweede lid verplicht het bestuur er uitdrukkelijk bij te zetten dat de beschikking van rechtswege is gegeven. Dat lijkt een detail, maar het is voor de lezer cruciale informatie. Wie zo'n brief krijgt, weet daardoor dat niemand de aanvraag inhoudelijk heeft beoordeeld: er is niet getoetst aan de voorwaarden, er zijn geen belangen afgewogen en er is geen advies ingewonnen. Voor een buurman of een concurrent is dat vaak juist de reden om bezwaar te maken. Ontbreekt de vermelding, dan wekt het bestuursorgaan ten onrechte de indruk dat er een inhoudelijk oordeel achter de vergunning zit.

De verplichting geldt zowel bij de bekendmaking aan de aanvrager als bij de mededeling aan andere belanghebbenden. Beide groepen moeten dus dezelfde waarschuwing krijgen.

Een voorbeeld

Een horecaondernemer vraagt een exploitatievergunning aan. De gemeente laat de beslistermijn verlopen en de vergunning ontstaat van rechtswege. Anderhalve week later stuurt de gemeente een brief waarin staat dat de vergunning van rechtswege is gegeven, met een afschrift aan de omwonenden die eerder hadden gereageerd. Een buurman maakt daarop bezwaar, omdat hij vindt dat er nooit naar de geluidsoverlast is gekeken. Dat bezwaar is alleen mogelijk doordat de gemeente de vergunning bekend heeft gemaakt en heeft gemeld hoe zij tot stand kwam; zonder die brief was hij er misschien pas maanden later achter gekomen.

Wat bekendmaking wel en niet doet

De bekendmaking bepaalt hier niet wanneer de vergunning in werking treedt: dat moment ligt al vast in artikel 4:20b Awb, derde lid. Wat de bekendmaking wel doet, is de bezwaartermijn in gang zetten. Ook start zij de termijn van zes weken waarbinnen het bestuursorgaan nog kan ingrijpen op grond van artikel 4:20f Awb. Een bestuur dat de bekendmaking uitstelt, stelt daarmee dus zijn eigen mogelijkheid om in te grijpen uit, maar loopt intussen wel een dwangsom op.

In de praktijk

• Voor de aanvrager: vraag om de bekendmaking zodra de termijn is verstreken. Je hebt dat stuk nodig om aan te tonen wat je mag.
• Voor derden: controleer of in de brief staat dat de vergunning van rechtswege is gegeven. Dat is het signaal dat de inhoud nooit is getoetst, en meteen het belangrijkste aangrijpingspunt voor bezwaar.
• Voor bestuursorganen: zet een signalering op de beslistermijn. De twee weken beginnen te lopen zonder dat iemand daaraan herinnert, en de dwangsom van artikel 4:20d Awb volgt kort daarna.
• Vermeld ook wat er geldt: neem in de brief op welke vaste voorschriften meelopen. Dat volgt uit artikel 4:20e Awb en voorkomt discussie bij handhaving.