Artikel 6:6 Awb: Niet-ontvankelijk na een verzuim

Dit artikel regelt wat er gebeurt als een bezwaar- of beroepschrift niet aan de vereisten voldoet. Het stuk kan dan niet-ontvankelijk worden verklaard, wat betekent dat de zaak niet inhoudelijk wordt behandeld. Dat mag echter pas nadat de indiener de kans heeft gekregen om het verzuim binnen een gestelde termijn te herstellen. Een vormfout leidt dus in beginsel niet meteen tot het einde van de procedure; alleen waar een bijzondere wet herstel uitdrukkelijk uitsluit, ligt dat anders.

De bepaling zoekt een evenwicht. Enerzijds moet een bestuursorgaan of rechter kunnen doorwerken en niet blijven raden wat iemand precies bedoelt. Anderzijds mag rechtsbescherming niet stranden op een vergeten handtekening of een ontbrekend kenmerk. De hersteltermijn is daarom geen formaliteit maar de kern van dit artikel.

Welke verzuimen eronder vallen

In de eerste plaats gaat het om het niet voldoen aan artikel 6:5 Awb: geen handtekening, geen adres, geen omschrijving van het besluit of geen gronden. Daarnaast noemt dit artikel elk ander bij wet gesteld vereiste voor het in behandeling nemen van het bezwaar of beroep, zoals een eis die een bijzondere wet stelt aan het indienen. Het betalen van griffierecht bij de bestuursrechter valt hier niet onder. Daarvoor geldt een eigen regeling in artikel 8:41 Awb: de griffier noemt het bedrag en de betalingstermijn van vier weken, en wie niet op tijd betaalt, wordt niet-ontvankelijk verklaard, tenzij hij redelijkerwijs niet in verzuim was of in betalingsonmacht verkeerde.

In de tweede plaats gaat het om een elektronisch ingediend bezwaar- of beroepschrift dat het bestuursorgaan geheel of gedeeltelijk heeft geweigerd op grond van artikel 2:15 Awb. Dat kan als de betrouwbaarheid of vertrouwelijkheid van het bericht onvoldoende is gewaarborgd, of als het aanvaarden van meegestuurde bestanden het bestuursorgaan onevenredig zou belasten. Ook dan geldt dat de indiener eerst de gelegenheid moet krijgen het alsnog goed te doen.

Het is een bevoegdheid, geen automatisme

De wet zegt dat het bezwaar of beroep niet-ontvankelijk kan worden verklaard. Er is dus ruimte om af te wegen. Hoe zwaar weegt het gebrek, hoeveel moeite kost het om er alsnog uit te komen, en heeft de indiener echt begrepen wat er van hem werd gevraagd? Is uit het stuk redelijkerwijs af te leiden waar het over gaat, dan ligt inhoudelijke behandeling meer voor de hand dan afdoening op een vormfout. Een herstelbrief die alleen wettelijke termen herhaalt zonder uit te leggen wat er ontbreekt, is dan ook riskant.

Een voorbeeld

Een inwoner maakt bezwaar tegen een verkeersbesluit. Zijn brief bevat geen enkele grond: er staat alleen dat hij het er niet mee eens is. De gemeente stuurt een brief waarin precies staat wat er ontbreekt en binnen welke termijn hij dat kan aanvullen. Reageert hij niet, dan kan de gemeente het bezwaar niet-ontvankelijk verklaren. Stuurt hij binnen de termijn een korte toelichting waarin hij uitlegt dat de nieuwe parkeerverbodszone zijn oprit onbereikbaar maakt, dan is het verzuim hersteld en volgt een inhoudelijke behandeling.

In de praktijk

• Voor de burger: neem een herstelbrief serieus en let op de genoemde datum. Lukt aanvullen niet op tijd, vraag dan vóór het verstrijken van de termijn schriftelijk om uitstel.
• Voor het bestuursorgaan: benoem concreet welk onderdeel ontbreekt, geef een redelijke termijn en waarschuw voor het gevolg. Zonder die waarschuwing is niet-ontvankelijkverklaring moeilijk vol te houden.
• Voor beiden: niet-ontvankelijk is iets anders dan ongegrond. Bij niet-ontvankelijkheid komt de inhoud niet aan bod; het besluit blijft dan staan zonder dat het is beoordeeld.

Wie het niet eens is met een niet-ontvankelijkverklaring van zijn bezwaar, kan daar op de gewone manier tegen opkomen: de beslissing op bezwaar is zelf een besluit waartegen beroep bij de bestuursrechter openstaat. Verklaart de rechter een beroep niet-ontvankelijk, dan staat daartegen het gewone rechtsmiddel tegen een uitspraak open, zoals hoger beroep of verzet.