Artikel 10:8 Awb: Het mandaat intrekken

Dit artikel bepaalt dat een bestuursorgaan een verleend mandaat op elk moment weer kan weghalen. Wie een ander toestemming heeft gegeven om namens hem besluiten te nemen, mag die toestemming ook weer terugnemen: zonder opzegtermijn, zonder instemming van de gemandateerde en zonder dat hij daarvoor een bijzondere reden hoeft aan te voeren. Gaat het om een algemeen mandaat, dan schrijft het tweede lid voor dat de intrekking schriftelijk gebeurt.

Dat sluit aan bij het karakter van mandaat. De bevoegdheid blijft van de mandaatgever; hij laat een ander die alleen namens hem uitoefenen. Wie een sleutel uitleent, mag hem terugvragen. Bij delegatie is de bevoegdheid wel echt overgedragen, en daarom eist artikel 10:15 Awb dat een wettelijk voorschrift die overdracht mogelijk maakt. Ook een delegatie kan overigens op elk moment worden beëindigd: artikel 10:18 Awb laat intrekking van het delegatiebesluit te allen tijde toe.

Intrekken kan altijd en zonder motivering

Het eerste lid stelt geen enkele voorwaarde. Een reorganisatie, een gewijzigde taakverdeling, verlies van vertrouwen of simpelweg een nieuwe visie op wie wat mag tekenen: het is allemaal voldoende. De mandaatgever hoeft ook niet te wachten tot lopende zaken zijn afgerond. De intrekking is gericht op de eigen organisatie; burgers ontlenen aan een bestaand mandaat geen recht om door een bepaalde functionaris te worden behandeld.

Heeft de intrekking gevolgen voor de functie of positie van de gemandateerde, dan kan het recht dat op die verhouding van toepassing is wel eisen stellen aan de manier waarop dat gebeurt. Die eisen komen niet uit dit artikel; de bevoegdheid tot intrekken zelf staat als een huis.

Waarom een algemeen mandaat schriftelijk terug moet

Een algemeen mandaat is een mandaat voor een hele categorie besluiten, dat volgens artikel 10:5 Awb schriftelijk wordt verleend. Het tweede lid trekt die lijn door naar het einde: wat schriftelijk is gegeven, moet ook schriftelijk worden teruggenomen. Zo blijft op elk moment kenbaar wie waarvoor bevoegd is. Voor mandaat in een losse zaak geldt die eis niet; daar kan een mondelinge of per e-mail gegeven mededeling volstaan, al is vastleggen ook dan verstandig.

Een voorbeeld. Een gemeente heeft in haar mandaatbesluit vastgelegd dat het afdelingshoofd Werk en Inkomen namens het college beslist op aanvragen om bijstand. Na een reeks klachten wil het college die beslissingen weer zelf nemen. Het college stelt een schriftelijk besluit vast waarin het die mandaatverlening intrekt. Vanaf de ingangsdatum zijn beslissingen die het afdelingshoofd nog namens het college neemt, onbevoegd genomen. Aanvragen die al op zijn bureau lagen, moeten dus door het college worden afgedaan.

Besluiten van vóór de intrekking blijven overeind

De intrekking werkt naar de toekomst. Een besluit dat daarvóór in mandaat is genomen, blijft op grond van artikel 10:2 Awb gewoon een besluit van het bestuursorgaan zelf en verliest zijn geldigheid niet. Wel verschuift de vraag wie de vervolgstappen zet: het bezwaar tegen zo'n besluit wordt behandeld door of namens het bestuursorgaan, waarbij artikel 10:3 Awb in de weg staat aan mandaat tot beslissen op bezwaar aan degene die het bestreden besluit zelf in mandaat nam.

In de praktijk

• Voor het bestuursorgaan. Noem een ingangsdatum en zeg wat er gebeurt met zaken die al lopen. Werk het mandaatbesluit meteen bij; een intrekking die alleen in een mailtje leeft, levert discussie op.
• Voor de gemandateerde. Teken niets meer zodra het mandaat is ingetrokken, ook niet in een zaak die u al maanden behandelt. Een besluit dat u dan nog neemt, is onbevoegd genomen.
• Voor de burger. Twijfelt u of degene die tekende daartoe bevoegd was, vraag dan het mandaatbesluit op en voer het punt aan in bezwaar. Het bestuursorgaan kan zo'n gebrek vaak repareren door het besluit alsnog voor zijn rekening te nemen, en artikel 6:22 Awb maakt het mogelijk een gebrek te passeren als niemand erdoor is benadeeld.

De mandaatgever heeft dus drie knoppen: sturen via instructies op grond van artikel 10:6 Awb, de zaak zelf doen op grond van artikel 10:7 Awb, of het mandaat beëindigen op grond van dit artikel. Juist omdat die knoppen er zijn, blijft hij verantwoordelijk voor wat er in zijn naam gebeurt.