Dit artikel maakt van digitaal procederen de hoofdregel bij de bestuursrechter: het beroep wordt langs elektronische weg ingesteld en ook de overige stukken worden digitaal ingediend. Het dossier bestaat dan niet uit papier dat heen en weer gaat, maar uit een systeem waarin partijen en de rechtbank stukken plaatsen en inzien.
Bij het artikel staat een redactionele aantekening die u niet moet overslaan. De verplichting is gefaseerd ingevoerd: zij geldt alleen voor de procedures en gerechten die daarvoor zijn aangewezen. Voor veel bestuursrechtelijke zaken loopt de stukkenwisseling nog op papier, al kan digitaal indienen daar vaak wel. Ga dus na wat voor uw eigen zaak en rechtbank geldt. En zij geldt niet voor iedereen: artikel 8:36b Awb maakt uitzonderingen, onder meer voor natuurlijke personen die zonder professionele rechtsbijstand procederen.
Waarvoor de plicht geldt
Het eerste lid gaat over het beroepschrift zelf. Het tweede lid trekt dat door naar alle overige stukken, tenzij de rechter anders bepaalt. Het derde lid verklaart beide regels van overeenkomstige toepassing op verzoeken, bijvoorbeeld om een voorlopige voorziening, en op verzet. Het vierde lid regelt een bijzonder geval: zendt een bestuursorgaan een bezwaarschrift door op grond van artikel 7:1a Awb, vijfde of zesde lid, omdat het instemt met rechtstreeks beroep, dan gaat ook dat elektronisch.
Voor de vraag of een stuk op tijd is, verklaart het tweede lid artikel 6:9 Awb van overeenkomstige toepassing, dat bepaalt wanneer een bezwaar- of beroepschrift tijdig is ingediend. Bij digitaal indienen telt niet het moment waarop u begon met uploaden, maar het moment waarop het stuk binnen is.
Verzuim en de kans om het te herstellen
Gaat het mis, dan volgt niet meteen een streep door de zaak. Het vijfde lid verplicht de bestuursrechter om eerst een hersteltermijn te geven; hij bepaalt zelf hoe lang die is. Wie die kans niet benut, loopt risico: het beroep kan niet-ontvankelijk worden verklaard, of de rechter laat het betrokken stuk buiten beschouwing. Wat past, hangt af van wat er misging: een gebrekkig beroepschrift raakt de hele zaak, een nader stuk alleen zichzelf.
Het zesde lid biedt een uitweg: de rechter kan bepalen dat de procedure verdergaat volgens de regels voor stukkenwisseling op papier, als vasthouden aan de digitale route onnodig hard zou uitpakken.
Een stichting stelt beroep in tegen een subsidiebesluit en laat zich bijstaan door een advocaat. Die stuurt het beroepschrift per e-mail in plaats van het in het digitale systeem te plaatsen. De rechtbank wijst hem op het verzuim en geeft twee weken om het alsnog goed te doen. Herstelt hij het, dan is er niets aan de hand. Laat hij het lopen, dan kan het beroep niet-ontvankelijk worden verklaard zonder dat er ooit inhoudelijk naar het besluit is gekeken.
Stukken die te laat binnenkomen
Het zevende lid vangt de gevallen op waarin een stuk na afloop van een termijn binnenkomt. De rechter betrekt zo'n stuk toch bij zijn beslissing als redelijkerwijs niet kan worden geoordeeld dat de indiener in verzuim is geweest. Er is dus ruimte voor pech die de indiener niet valt aan te rekenen, zoals een storing waardoor uploaden onmogelijk was. Nadere regels over het elektronisch verkeer, het digitale systeem en de verschoonbaarheid van termijnoverschrijding bij storingen komen bij algemene maatregel van bestuur, waarnaar het vijfde lid verwijst met artikel 8:36f Awb, eerste lid.
In de praktijk
- Bewaar het bewijs van indiening: een bevestiging uit het systeem, met datum en tijd, is uw verweer als er later discussie ontstaat over tijdigheid.
- Wacht niet tot de laatste dag: bij een storing vlak voor het einde van de termijn moet u kunnen laten zien dat u niet in verzuim was. Dat is een lastiger verhaal dan gewoon op tijd indienen.
- Krijgt u een hersteltermijn: reageer, ook als u het er niet mee eens bent. Zwijgen is de reactie die vrijwel zeker slecht afloopt.
- Voor bestuursorganen: laat het digitale kanaal door meer dan één persoon bewaken. Berichten die in een systeem worden geplaatst, komen niet vanzelf in een postvak terecht.
