Artikel 4:113 Awb: Kosten van een aanmaning

Een aanmaning kost geld, en dat geld mag het bestuursorgaan doorberekenen aan de schuldenaar. Dit artikel bepaalt hoeveel: een vast bedrag dat afhangt van de hoogte van de schuld. De schuldenaar hoeft dus niet te raden wat de herinnering hem kost, en het bestuursorgaan kan er geen eigen tarief van maken.

De gedachte erachter is eenvoudig. Wie op tijd betaalt, kost de overheid niets extra's. Wie te laat is, veroorzaakt werk waarvan de kosten niet bij de belastingbetaler horen te liggen. Tegelijk moet zo'n vergoeding voorspelbaar blijven, en daarom staan de bedragen in de wet zelf. Voor altijd vast liggen ze niet: op grond van artikel 11:2 Awb, tweede lid, kunnen de bedragen bij ministeriële regeling worden aangepast als de consumentenprijsindex daartoe aanleiding geeft. Kijk dus altijd welk bedrag op het moment van aanmanen geldt.

Twee vaste bedragen

De wettekst noemt twee tarieven. Bij een schuld onder de grens geldt een vergoeding van € 9; bij een schuld op of boven die grens is het € 20. De grens is in de wettekst € 454, met de redactionele aantekening dat dit bedrag per 1 januari 2015 € 500 is. Tussenbedragen, opslagen of percentages kent het artikel niet: het is het ene tarief of het andere.

Let op het woord kan in het eerste lid. Het bestuursorgaan is niet verplicht de vergoeding te heffen. Sommige organisaties zien er bij kleine schulden of bij kwetsbare groepen van af. Wordt de vergoeding wel gevraagd, dan mag het niet meer zijn dan het bedrag dat bij de schuld hoort.

De vermelding in de aanmaning zelf

Het tweede lid verplicht het bestuursorgaan om de vergoeding in de aanmaning te noemen. Dat is meer dan een formaliteit. De schuldenaar moet in één oogopslag kunnen zien welk totaalbedrag hij nu moet overmaken: de oorspronkelijke schuld plus de vergoeding, en eventueel de rente die al is opgelopen. Wie alleen het oude bedrag overmaakt omdat de aanmaning zweeg over de kosten, blijft anders met een restschuld zitten waarvan hij het bestaan niet kende.

Een voorbeeld

Een inwoner moet € 320 terugbetalen aan de gemeente na een te hoog voorschot. Hij betaalt niet binnen de termijn. De gemeente stuurt een aanmaning op grond van artikel 4:112 Awb en vermeldt daarin dat er € 9 aan aanmaningskosten bij komt. Zijn schuld ligt onder de grens, dus het lage tarief geldt. Bij een terugvordering van € 1.200 zou in dezelfde brief € 20 hebben gestaan.

In de praktijk

• Voor de schuldenaar: controleer of het gevraagde bedrag past bij de hoogte van uw schuld. Twee tarieven, meer smaken zijn er niet.
• Voor de schuldenaar: maak het volledige bedrag over dat in de aanmaning staat, inclusief de vergoeding. Betaalt u alleen de hoofdsom, dan bent u voor het restant nog steeds in verzuim.
• Voor het bestuursorgaan: neem het bedrag expliciet in de aanmaningsbrief op. Ontbreekt die vermelding, dan mist de vergoeding haar aankondiging en is invordering ervan lastig te verdedigen.
• Voor het bestuursorgaan: bepaal het tarief op basis van de schuld zoals die op het moment van aanmanen openstaat, en leg vast welk tarief waarom is toegepast.

De vergoeding verdwijnt niet als er alsnog niet betaald wordt. Artikel 4:119 Awb maakt het mogelijk om de aanmaningsvergoeding samen met de wettelijke rente en de kosten van het dwangbevel mee te nemen in de verdere invordering.