Artikel 4:26 Awb: Hoe het subsidiegeld wordt verdeeld

Wie een subsidieplafond instelt, moet ook regelen hoe het beschikbare bedrag onder de aanvragers wordt verdeeld. Die verdeelwijze moet bij of krachtens wettelijk voorschrift zijn bepaald, en zij moet worden vermeld op het moment dat het plafond bekend wordt gemaakt. Aanvragers weten daardoor vooraf waar de wedstrijd om gaat: snelheid, kwaliteit of toeval.

Zonder zo'n regel zou het bestuursorgaan pas achteraf kunnen kiezen wie het geld krijgt, op het moment dat het de aanvragen al kent. Dat is precies wat de wet wil voorkomen. De verdeelwijze vooraf vastleggen maakt de uitkomst controleerbaar en voorkomt dat de spelregels worden aangepast aan de deelnemers.

Veelgebruikte verdeelsystemen

• Volgorde van binnenkomst — wie het eerst komt, het eerst maalt. Eenvoudig en voorspelbaar, maar het beloont snelheid en niet kwaliteit. Welk moment telt, volgt uit de verdeelregels zelf: bepalen die dat een aanvraag pas meedoet zodra zij volledig is, dan schuift een aanvraag die moet worden aangevuld naar achteren. Zeggen zij daar niets over, dan behoudt zo'n aanvraag haar oorspronkelijke plaats in de rij.
• Rangschikking op kwaliteit — alle aanvragen uit één ronde worden onderling vergeleken en gescoord, waarna van boven af wordt toegekend tot de pot leeg is. Hierbij hoort een aanvraagperiode met een sluitingsdatum, want vergelijken kan pas als alle inzendingen binnen zijn.
• Loting — bij gelijkwaardige aanvragen die niet allemaal kunnen worden gehonoreerd. Wordt vaak gebruikt als terugvaloptie bij een gelijke score.

- Evenredige verdeling — iedere aanvrager die voldoet krijgt een gelijk deel of een naar rato verlaagd bedrag. Passend bij kleine, gelijksoortige bijdragen, minder bij projecten die alleen bij volledige financiering doorgaan.

De vermelding bij de bekendmaking

Het tweede lid koppelt de verdeelwijze aan de bekendmaking van het plafond. Wie in het publicatieblad leest dat er een bedrag beschikbaar is, moet in hetzelfde bericht kunnen zien hoe dat bedrag wordt verdeeld. Dat hoeft niet steeds een volledige beschrijving te zijn: een duidelijke verwijzing naar het voorschrift waarin de verdeelwijze staat, is voldoende. Zo weet de aanvrager meteen of hij zich moet haasten of juist tijd moet nemen voor een sterk plan.

Een voorbeeld

Een gemeente stelt geld beschikbaar voor het vergroenen van schoolpleinen en maakt bekend dat de aanvragen worden behandeld op volgorde van binnenkomst, waarbij een aanvraag pas meetelt zodra zij volledig is. Een school dient op de eerste dag een aanvraag in, maar vergeet de offerte mee te sturen. De gemeente vraagt om aanvulling, en pas twee weken later is de aanvraag compleet. In de tussentijd zijn drie complete aanvragen binnengekomen die de pot bijna leegtrekken. De school komt daardoor achteraan in de rij, hoewel zij als eerste iets instuurde. Had de regeling die eis niet gesteld, dan was haar plaats in de rij behouden gebleven; en was er gerangschikt op kwaliteit met een sluitingsdatum, dan had de vertraging geen enkel gevolg gehad.

In de praktijk

• Voor de aanvrager — zoek eerst op welk verdeelsysteem geldt; dat bepaalt uw hele strategie. Bij volgorde van binnenkomst telt een complete aanvraag op dag één zwaarder dan een mooie aanvraag in week drie. Bij een rangschikking is het omgekeerde waar.
• Voor de aanvrager — vraag bij twijfel na welk moment als indieningsmoment geldt en wat er gebeurt als het bestuursorgaan om aanvullende gegevens vraagt, zoals artikel 4:5 Awb mogelijk maakt.
• Voor het bestuursorgaan — ontbreekt de verdeelwijze in de regeling of in de bekendmaking, dan is de weigering wegens uitputting van het plafond kwetsbaar: er is dan geen kenbare maatstaf waaraan de gemaakte keuze kan worden getoetst.
• Voor het bestuursorgaan — leg de scores en de rangschikking vast in het dossier. Bij een vergelijkende beoordeling raakt elke toekenning ook de afgewezen concurrent, die daar bezwaar tegen kan maken.