- Partijen die verplicht zijn inlichtingen te geven dan wel stukken over te leggen, kunnen, indien daarvoor gewichtige redenen zijn, het geven van inlichtingen dan wel het overleggen van stukken weigeren of de bestuursrechter mededelen dat uitsluitend hij kennis zal mogen nemen van de inlichtingen onderscheidenlijk de stukken.
- Gewichtige redenen zijn voor een bestuursorgaan in ieder geval niet aanwezig, voor zover ingevolge de Wet open overheid de verplichting zou bestaan een verzoek om informatie, vervat in de over te leggen stukken, in te willigen.
- De bestuursrechter beslist of de in het eerste lid bedoelde weigering onderscheidenlijk de beperking van de kennisneming gerechtvaardigd is.
- Indien de bestuursrechter heeft beslist dat de weigering gerechtvaardigd is, vervalt de verplichting.
- Indien de bestuursrechter heeft beslist dat de beperking van de kennisneming gerechtvaardigd is, kan hij slechts met toestemming van de andere partijen mede op de grondslag van die inlichtingen onderscheidenlijk die stukken uitspraak doen. Indien de toestemming wordt geweigerd, wordt de zaak verwezen naar een andere kamer.
- Inzake een beroep tegen een besluit op grond van de Wet open overheid neemt, in zo verre in afwijking van het eerste en derde lid, uitsluitend de bestuursrechter kennis van de stukken waarvan op grond van de Wet open overheid om openbaarmaking of verstrekking is verzocht. De toestemming, bedoeld in het vijfde lid, is van rechtswege verleend.
←
Terug 8:28a · Geen antwoordplicht bij een bestuurlijke boete
Verder 8:30 · Meewerken aan onderzoek door een deskundige
→
Artikel 8:29 Awb: Geheimhouding van stukken in beroep
Geheimhouding van stukken in beroep
Wettekst
Toelichting
Dit artikel biedt een uitweg voor het geval dat het overleggen van stukken of het geven van inlichtingen echt niet kan. Wie daartoe verplicht is, mag bij gewichtige redenen weigeren of de rechter vragen dat uitsluitend hij van de stukken kennisneemt. De andere partij krijgt ze dan niet te zien.
Daarmee lost de wet een botsing op. Een eerlijk proces vraagt dat beide partijen alles zien waarop de rechter zijn oordeel baseert. Tegelijk kunnen stukken bedrijfsgeheimen, medische gegevens of persoonsgegevens van derden bevatten die niet zomaar op tafel kunnen. Het artikel kiest niet voor een van beide, maar bouwt een procedure met waarborgen.
Weigeren of alleen de rechter laten meekijken
Het eerste lid geeft twee varianten. De eerste is volledig weigeren: de stukken of inlichtingen komen er niet. De tweede is de beperkte kennisneming: u stuurt de stukken wel in, maar met de mededeling dat alleen de rechter ze mag inzien. Die tweede variant is meestal de verstandigste, want de rechter kan dan nog steeds zien of uw standpunt klopt.
Wanneer zijn er gewichtige redenen
De wet omschrijft niet wat gewichtige redenen zijn; de rechter weegt per geval het belang bij geheimhouding tegen het belang van de tegenpartij om te weten wat er in het dossier zit. Het tweede lid trekt wel één harde grens voor bestuursorganen: voor zover de Wet open overheid zou verplichten om informatie uit die stukken op verzoek te verstrekken, zijn er in ieder geval geen gewichtige redenen. Wat openbaar zou moeten zijn, kunt u in een rechtszaak niet alsnog afschermen.
De rechter beslist, en dan?
Volgens het derde lid beslist de bestuursrechter of de weigering of de beperking gerechtvaardigd is. Vindt hij de weigering terecht, dan vervalt de verplichting: u hoeft de stukken niet in te sturen. Vindt hij de beperkte kennisneming terecht, dan volgt de belangrijkste stap. De rechter mag zijn uitspraak dan alleen mede op die stukken baseren als de andere partijen daarvoor toestemming geven.
Geeft een partij die toestemming niet, dan wordt de zaak verwezen naar een andere kamer. De rechters die de geheime stukken hebben gezien, beslissen de zaak dus niet. Zo wordt voorkomen dat een oordeel wordt gekleurd door informatie die één van de partijen nooit heeft kunnen bestrijden.
Een bedrijf vraagt subsidie aan en krijgt die niet, omdat de gemeente vindt dat een concurrent een beter plan indiende. Bij de rechter wil het bedrijf het plan van die concurrent zien. De gemeente stuurt het in met een beroep op beperkte kennisneming, omdat het calculaties en leveranciersafspraken bevat. De rechter vindt dat gerechtvaardigd. Het bedrijf mag nu kiezen: toestemming geven, zodat de rechter het plan mag meewegen zonder dat het bedrijf het zelf ziet, of weigeren, waarna een andere kamer de zaak overneemt en het stuk buiten beschouwing blijft.
Beroep tegen een Woo-besluit
Het zesde lid regelt de bijzondere situatie waarin de zaak zelf gaat over openbaarmaking. Vecht iemand een besluit op grond van de Wet open overheid aan, dan zou het onzinnig zijn om de omstreden documenten in de procedure aan de verzoeker te tonen: daarmee zou de uitkomst al gegeven zijn. Daarom neemt in die zaken uitsluitend de rechter kennis van de stukken waarvan om openbaarmaking is verzocht, en is de toestemming van het vijfde lid van rechtswege verleend. Er hoeft dus niets te worden gevraagd en de zaak gaat niet naar een andere kamer.
In de praktijk
- Voor het bestuursorgaan: motiveer per stuk, of desnoods per passage, waarom geheimhouding nodig is. Een algemene verwijzing naar vertrouwelijkheid overtuigt niet. Overweeg ook een geschoonde versie voor de tegenpartij naast het volledige stuk voor de rechter.
- Voor de burger of ondernemer: denk goed na voordat u toestemming weigert. Weigeren betekent dat de rechter het stuk niet mag gebruiken, ook niet als het in uw voordeel zou zijn.
- Voor beide: doe het beroep op dit artikel tijdig en uitdrukkelijk. Wie stukken simpelweg niet instuurt zonder zich op gewichtige redenen te beroepen, riskeert de gevolgtrekkingen van artikel 8:31 Awb.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wanneer mag alleen de rechter een stuk inzien?
De Afdeling bestuursrechtspraak zet in deze beslissing van haar geheimhoudingskamer op hoofdlijnen uiteen hoe zij artikel 8:29 Awb toepast. Uitgangspunt is dat partijen recht hebben op kennisneming van alle stukken; beperking daarvan kan alleen bij gewichtige redenen en vraagt een afweging tussen het belang van gelijke proceskansen en de schade die kennisneming aan het algemeen belang, aan een partij of aan derden kan toebrengen. Aan de motivering van zo'n verzoek stelt de Afdeling hoge eisen: een verwijzing naar openbaarheidsweigeringsgronden of naar een bijzondere geheimhoudingsregeling is op zichzelf niet genoeg. Een verzoek dat in eerste aanleg is gedaan moet in hoger beroep opnieuw worden gedaan, en alleen een partij die verplicht is stukken in te dienen kan het doen.
-
Hoe toetst de hoger-beroepsrechter een geheimhoudingsbeslissing?
De Afdeling bestuursrechtspraak overweegt dat zij een beslissing van de rechtbank over artikel 8:29 Awb volledig toetst als die in hoger beroep wordt aangevochten. Zij herhaalt dat het recht op kennisneming van alle processtukken voortvloeit uit het recht op een eerlijk proces en dat artikel 8:29 Awb daarop een wettelijke uitzondering vormt waarvoor een belangenafweging nodig is. Als regel wordt een verzoek om beperkte kennisneming niet toegewezen wanneer het stuk bij de andere partij al bekend is; in dit geval kende de betrokkene de stukken wel, maar had hij er geen afschrift van gekregen, en dat verschil rechtvaardigde de beperking.
-
Gevolgen als geheimhouding niet gerechtvaardigd blijkt
De rechtbank had haar oordeel gebaseerd op stukken waarvan de Centrale Raad van Beroep later besliste dat beperkte kennisneming niet gerechtvaardigd was. Daarmee is de betrokkene in eerste aanleg ten onrechte kennisneming van een deel van de processtukken onthouden, wat volgens de Raad een fundamenteel beginsel van bestuursprocesrecht schendt en tot vernietiging leidt. Omdat de betrokkene in hoger beroep geen toestemming gaf om de wél geheim te houden stukken te gebruiken, kon de Raad die niet meebeoordelen; de korpschef had de overige stukken niet ingediend, zodat zijn verwijt onbewezen bleef en het besluit een deugdelijke motivering mist.
-
Geheimhouding van bedrijfsvertrouwelijke gegevens in toezichtzaken
Het College van Beroep voor het bedrijfsleven overweegt dat beperkte kennisneming op grond van artikel 8:29 Awb een afweging van belangen vergt: tegenover het belang dat partijen gelijkelijk over de relevante informatie beschikken staat dat openbaarmaking een partij onevenredig kan schaden en dat de toezichthouder ook in de toekomst concurrentiegevoelige gegevens aangeleverd moet kunnen krijgen. In deze zaak ging het om bedrijfsvertrouwelijke en strategische stukken die nog steeds wezenlijk inzicht geven in de commerciële positie van de betrokken ondernemingen, zodat de beperking gerechtvaardigd blijft. Het College overweegt daarbij uitdrukkelijk dat zijn eigen geheimhoudingsbeslissing in de bodemzaak nog ter discussie kan worden gesteld.
-
Welke gevolgen mag de rechter verbinden aan het achterhouden van stukken?
De belastingkamer van de Hoge Raad vernietigt het oordeel van het hof dat een inspecteur die na afwijzing van zijn geheimhoudingsberoep blijft weigeren een stuk over te leggen, daarmee steeds de rechtsorde ernstig schendt en dat dit alleen al genoeg kan zijn om de belastingaanslagen te vernietigen. Dat is een onjuiste rechtsopvatting: bij de toepassing van artikel 8:31 Awb moeten alle omstandigheden van het geval worden meegewogen, waaronder het belang van de niet overgelegde stukken voor het vinden van de waarheid. De rechter heeft dus ruimte om gevolgen te verbinden, maar moet die keuze op die afweging baseren.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.