Artikel 8:63 Awb: Getuigen en deskundigen horen op de zitting

Dit artikel gaat over het horen van getuigen en deskundigen tijdens de zitting. Het verklaart daarvoor een regeling uit het burgerlijk procesrecht van overeenkomstige toepassing, geeft de bestuursrechter de bevoegdheid af te zien van het horen van getuigen die niets kunnen toevoegen, en regelt wat er gebeurt als een door een partij opgeroepen getuige wegblijft.

Regels uit het burgerlijk procesrecht

Voor de manier waarop het horen verloopt, verwijst de wet naar artikel 179 Rv. Het tweede lid en de eerste volzin van het derde lid van die bepaling gelden zowel voor getuigen als voor deskundigen; het eerste lid geldt alleen voor getuigen. Daaruit volgt vooral dat partijen zelf vragen mogen stellen aan de getuige of de deskundige, dat de rechter kan beletten dat op een bepaalde vraag antwoord wordt gegeven, en dat hij naar aanleiding van een verklaring ook partijen zelf iets kan vragen. Verder wordt elke getuige afzonderlijk gehoord; voor deskundigen geldt dat niet. Alleen deze onderdelen zijn overgenomen: horen onder ede is bij de bestuursrechter niet voorgeschreven, al kan hij dat op grond van artikel 8:33 Awb, vierde lid, wel bepalen.

De rechter mag afzien van horen

Neemt u zelf een getuige of deskundige mee, of heeft u die zelf opgeroepen, dan is de bestuursrechter niet verplicht die persoon ook daadwerkelijk te horen. Hij mag daarvan afzien als hij vindt dat het horen redelijkerwijs niet kan bijdragen aan de beoordeling van de zaak. Dat is een reële drempel, maar geen vrijbrief: het gaat erom of wat de getuige kan verklaren van belang kan zijn voor het geschilpunt, niet of de rechter de uitkomst al denkt te weten.

Daarom loont het om vooraf duidelijk te maken waarover uw getuige kan verklaren. Meld schriftelijk wie u meebrengt en welk feit die persoon uit eigen waarneming kan bevestigen. Een getuige die "kan vertellen hoe vervelend het allemaal is" wordt eerder geweigerd dan een buurman die op een bepaalde datum zelf iets heeft gezien. De regels over het meebrengen en oproepen van getuigen door partijen staan in artikel 8:60 Awb.

Als een opgeroepen getuige niet komt

Verschijnt een getuige of deskundige die door een partij is opgeroepen niet, dan kan de bestuursrechter die persoon zelf oproepen. Dat is een oproeping van de rechter en die weegt zwaarder dan een uitnodiging van een partij. Doet de rechter dat, dan schorst hij het onderzoek ter zitting, zodat de zaak op een latere datum met de getuige erbij verder kan. Hoe die schorsing verder verloopt, staat in artikel 8:64 Awb.

Een voorbeeld. Een horecaondernemer krijgt een last onder dwangsom wegens geluidsoverlast. Hij roept zijn bovenbuurman op als getuige, omdat die kan verklaren dat op de gecontroleerde avond de muziek uit stond en het lawaai van een feest verderop kwam. De buurman komt niet opdagen. De bestuursrechter vindt de verklaring wel degelijk van belang voor de vraag of de overtreding vaststaat, roept de buurman zelf op en schorst de zitting. Op de nadere zitting wordt de getuige gehoord en gaat de behandeling verder waar zij was gebleven.

In de praktijk

• Voor de burger of ondernemer. Kondig getuigen tijdig aan en beschrijf per persoon wat die uit eigen waarneming kan verklaren. Reken er niet op dat de rechter uw getuige hoort alleen omdat u die hebt meegenomen.
• Voor het bestuursorgaan. Wilt u bezwaar maken tegen het horen van een getuige, onderbouw dan waarom de verklaring niets kan toevoegen aan de beoordeling, in plaats van te stellen dat de getuige niet geloofwaardig is; dat laatste is een kwestie van waardering achteraf.
• Voor beiden. Houd er rekening mee dat een schorsing voor een getuigenverhoor de zaak weken vertraagt. Weeg af of een schriftelijke verklaring in het dossier hetzelfde doel kan bereiken.