Artikel 8:51c Awb: Hoe gaat het beroep na de lus verder?

Dit artikel verplicht de bestuursrechter om partijen binnen vier weken te laten weten hoe het beroep verder wordt behandeld nadat de bestuurlijke lus is doorlopen. Het voorkomt dat een zaak na de herstelronde stil komt te liggen zonder dat iemand weet waar hij aan toe is. De lus kan namelijk op vier manieren eindigen, en in alle vier de gevallen is duidelijkheid nodig: komt er een nieuwe zitting, mogen partijen nog stukken indienen, of doet de rechter direct uitspraak op de stukken?

Vier startmomenten voor de termijn

De termijn van vier weken begint te lopen op het moment dat past bij het verloop van de zaak:

• Het bestuursorgaan zegt nee: zodra de rechter de mededeling ontvangt dat het geen gebruik maakt van de gelegenheid het gebrek te herstellen of te laten herstellen.
• Er gebeurt niets: zodra de door de rechter bepaalde hersteltermijn ongebruikt is verstreken.
• De zienswijzen zijn binnen: zodra de rechter de reacties van partijen op het herstel heeft ontvangen.

- Niemand reageert: zodra de termijn voor het indienen van zienswijzen ongebruikt is verstreken.

Wat die mededeling inhoudt

De wet schrijft in dit artikel niet voor welke vervolgstap de rechter kiest; hij moet alleen zeggen welke het wordt. Heeft het herstel bijvoorbeeld een omvangrijk nieuw rapport opgeleverd, dan ligt een nieuwe zitting voor de hand, zodat partijen er mondeling over kunnen debatteren. Soms vraagt de rechter eerst nog om aanvullende informatie. Uitspraak doen zonder nieuwe zitting kan ook, maar niet zomaar: volgens artikel 8:57 Awb mag de rechter na een lus alleen van een nadere zitting afzien als het beroep al eerder op een zitting is behandeld en partijen daardoor niet worden benadeeld. Is er nog helemaal geen zitting geweest, dan moeten partijen eerst worden gewezen op hun recht om te worden gehoord. De termijn van vier weken staat er niet voor niets: de bestuurlijke lus is bedoeld om procedures korter te maken, niet langer; zonder een harde termijn voor de rechter zou de tijdwinst van het herstel weer verdampen in stilte na afloop. De vier weken dwingen tot een zichtbaar moment waarop de zaak weer in beweging komt.

Voorbeeld

Na een zitting krijgt een gemeente de kans de weigering van een uitrit alsnog te motiveren, maar zij laat de hersteltermijn verlopen zonder iets te doen. Vanaf die dag heeft de rechter vier weken om de aanvrager en de gemeente te berichten hoe het verder gaat. Hij laat weten dat er geen nieuwe zitting komt en dat hij op de bestaande stukken uitspraak zal doen. Beide partijen weten daarmee dat de inhoudelijke discussie is afgerond en dat alleen de uitspraak nog volgt.

In de praktijk

• Bewaar de brief: uit de mededeling blijkt of u nog iets mag of moet doen. Reageert u niet op een verzoek om informatie, dan mist u uw laatste kans.
• Geen nieuwe beroepsgronden: de mededeling opent geen vrije ronde. Zij gaat over de wijze van verdere behandeling, niet over het alsnog uitbreiden van het geschil.
• Blijft de mededeling uit: een rappel bij de griffie is de snelste weg; de termijn is een ordetermijn voor de rechter, geen grond om de zaak zelf af te doen.

De aanloop naar dit artikel staat in artikel 8:51a Awb en artikel 8:51b Awb. Voor de rechter die in hoogste aanleg oordeelt, geldt via artikel 8:51d Awb een vergelijkbare regeling.