Artikel 8:80 Awb: Bekendmaking van de vernietiging

Dit artikel zorgt ervoor dat het publiek te horen krijgt dat een besluit is vernietigd. Bij besluiten die niet aan een of meer belanghebbenden zijn gericht, maar aan iedereen, moet het bevoegde bestuursorgaan mededeling doen van de uitspraak op precies dezelfde manier waarop het besluit destijds is bekendgemaakt.

De reden is eenvoudig. Bij een besluit dat aan een aanvrager is gericht, weet die aanvrager zelf wel dat de rechter het besluit heeft vernietigd. Bij een besluit dat voor een hele wijk, gemeente of beroepsgroep geldt, zijn er talloze mensen die zich ernaar richten zonder ooit partij te zijn geweest. Zonder deze mededelingsplicht zouden zij blijven handelen naar een besluit dat juridisch niet meer bestaat.

Om welke besluiten het gaat

Het eerste lid ziet op besluiten die niet tot een of meer belanghebbenden zijn gericht: besluiten van algemene strekking die via een publicatie in werking treden, zoals een verkeersbesluit, een aanwijzing van een gebied of een besluit dat in een gemeenteblad of staatscourant is gepubliceerd. Wordt zo'n besluit geheel of gedeeltelijk vernietigd, dan volgt de mededeling langs hetzelfde kanaal.

De koppeling aan de wijze van bekendmaking is bewust gekozen. Wie het besluit destijds kon lezen, moet ook het bericht over de vernietiging kunnen tegenkomen. Een mededeling per brief aan de procespartijen volstaat dus niet; die hebben de uitspraak al.

Ook bij zelf in de zaak voorzien

Het tweede lid breidt de plicht uit naar een ander geval: de rechter vernietigt een besluit dat wel aan belanghebbenden is gericht, maar bepaalt daarbij dat zijn uitspraak in de plaats treedt van het vernietigde besluit. Die bevoegdheid staat in artikel 8:72 Awb, derde lid, aanhef en onder b, en wordt zelf in de zaak voorzien genoemd.

In dat geval is de uitspraak feitelijk het nieuwe besluit geworden. Omdat er dan geen nieuw besluit meer volgt dat op de gebruikelijke manier wordt bekendgemaakt, zou de buitenwereld anders niets vernemen over wat er nu geldt. De mededelingsplicht vult dat gat.

Een voorbeeld

Een gemeente stelt bij verkeersbesluit een groot deel van een winkelstraat in als eenrichtingsverkeer en publiceert dat besluit in het gemeenteblad. Een groep ondernemers gaat in beroep en de rechter vernietigt het besluit. De gemeente moet die vernietiging nu in datzelfde gemeenteblad bekendmaken. Doet zij dat niet, dan blijven bewoners en bezorgdiensten uitgaan van een verkeersregime dat juridisch is weggevallen, en ontstaat er verwarring over wat er nog gehandhaafd kan worden.

In de praktijk

• Voor burgers en ondernemers. Volgt u een besluit dat voor uw buurt of branche geldt, houd dan het publicatiekanaal in de gaten waarin het besluit stond. Daar verschijnt ook het bericht over een vernietiging. Blijft de mededeling uit terwijl u weet dat de rechter het besluit heeft vernietigd, wijs het bestuursorgaan daar dan op.
• Voor het bestuursorgaan. Leg bij elk besluit van algemene strekking vast via welk kanaal het is bekendgemaakt, zodat u na een vernietiging niet hoeft te zoeken. Publiceer de mededeling kort en feitelijk: welk besluit, welke rechter, geheel of gedeeltelijk vernietigd, en wat dat betekent voor de geldende situatie.