Artikel 8:52 Awb: Versnelde behandeling bij een spoedeisende zaak

Dit artikel maakt het mogelijk dat de bestuursrechter een beroep sneller behandelt dan gebruikelijk wanneer de zaak spoedeisend is. De rechter mag dan een reeks procestermijnen inkorten of bepaalde stappen overslaan, en hij plant meteen een zitting. De zaak wordt dus niet anders beoordeeld, alleen sneller. Versnelde behandeling is daarmee iets anders dan een voorlopige voorziening: daarbij vraagt u om een tijdelijke maatregel in afwachting van de uitspraak, hier loopt de gewone beroepsprocedure in hoger tempo naar een definitief oordeel.

Wanneer is een zaak spoedeisend

De wet stelt maar één eis: de zaak moet spoedeisend zijn. Wat dat inhoudt, vult de rechter zelf in. Meestal gaat het om gevallen waarin uitstel iets onomkeerbaars oplevert: een gebouw dat wordt gesloopt, een evenement met een vaste datum, een sluiting die een onderneming de kop kost, of een voorziening waarvan iemand direct afhankelijk is. Een puur financieel nadeel dat later kan worden gecompenseerd, is meestal onvoldoende. Spoedeisendheid geeft op zichzelf nog niet de doorslag. De rechter kijkt ook naar de ingewikkeldheid van de zaak en naar de andere zaken op de rol, want voorrang voor de ene zaak betekent langer wachten voor een ander. Een zaak die haast heeft maar veel uitzoekwerk vraagt, wordt daarom toch op de gewone manier behandeld. De rechter beslist hierover zelf; partijen kunnen erom vragen, maar hebben er geen recht op.

Welke termijnen kunnen korter

Het tweede lid somt precies op waaraan de rechter mag sleutelen. De strekking is steeds dezelfde: de vaste stappen in het vooronderzoek worden ingedikt.

• Griffierecht en dossier: de betaaltermijn uit artikel 8:41 Awb, vijfde lid, en de termijnen uit artikel 8:42 Awb, eerste lid, voor het verweerschrift en de op de zaak betrekking hebbende stukken kunnen allebei worden verkort.
• Schriftelijke ronde en deskundige: artikel 8:43 Awb, tweede lid, en artikel 8:47 Awb, derde lid, kunnen geheel of gedeeltelijk buiten toepassing blijven, en de termijn uit artikel 8:47 Awb, vijfde lid, kan worden verkort.

- Nadere stukken: de termijn uit artikel 8:58 Awb, eerste lid, voor het indienen van stukken voorafgaand aan de zitting kan worden verkort.

Meteen een zittingsdatum

Het derde lid is minstens zo belangrijk als de termijnen. Zodra de rechter tot versnelde behandeling besluit, bepaalt hij zo spoedig mogelijk wanneer de zitting plaatsvindt en meldt hij dat onverwijld aan partijen. De gewone regeling over de uitnodiging voor de zitting in artikel 8:56 Awb geldt dan niet, zodat partijen op veel kortere termijn kunnen worden opgeroepen. Wie in een versnelde procedure zit, moet er dus rekening mee houden dat er binnen enkele weken een zitting kan zijn.

Voorbeeld

Een organisator krijgt drie weken voor een festival te horen dat de burgemeester zijn vergunning weigert. Hij stelt beroep in en wijst op de vaste datum: na het weekend van het evenement heeft een uitspraak geen waarde meer. De rechter bepaalt dat de zaak versneld wordt behandeld, geeft de gemeente enkele dagen om het dossier en het verweer in te sturen en plant de zitting nog diezelfde week. De organisator weet daardoor voor het festival waar hij aan toe is.

In de praktijk

• Vraag er expliciet om: zet in uw beroepschrift kort en concreet waarom uitstel schade oplevert, met datums. Een algemene opmerking dat het dringend is, levert zelden een versnelling op.
• Wees voorbereid: een versnelde behandeling betekent dat u zelf ook snel moet leveren. Zorg dat uw bewijsstukken klaarliggen op het moment dat u erom vraagt.
• Voor het bestuursorgaan: houd er rekening mee dat de gebruikelijke ruimte voor een verweerschrift wegvalt en zorg dat het dossier compleet is.