Artikel 6:1 Awb: Opkomen tegen andere handelingen dan besluiten

Dit artikel zorgt ervoor dat de spelregels voor bezwaar en beroep uit de hoofdstukken 6 en 7 van de Awb ook gelden wanneer een andere wet de mogelijkheid opent om op te komen tegen een handeling van een bestuursorgaan die geen besluit is. De procedure loopt dan langs precies dezelfde lijnen als bij een gewoon besluit: hetzelfde soort bezwaarschrift, dezelfde indieningstermijn, dezelfde hoorplicht.

Het stelsel van de Awb draait om het besluit. Wie het niet eens is met een geweigerde vergunning, een lagere uitkering of een boete, maakt bezwaar en kan daarna naar de bestuursrechter. Soms wil de wetgever ook rechtsbescherming geven tegen iets wat geen besluit is: een feitelijke handeling, een mededeling of een privaatrechtelijke rechtshandeling. Zonder deze bepaling zou dan onduidelijk zijn welke vormvereisten, termijnen en procedureregels daarbij horen. Dit artikel vult dat gat in één zin.

Wat overeenkomstige toepassing betekent

Overeenkomstige toepassing wil zeggen: u leest de regels van de hoofdstukken 6 en 7 alsof daar waar besluit staat, de betrokken handeling wordt bedoeld. De eisen aan het bezwaarschrift, de indieningstermijn van artikel 6:7 Awb, de mogelijkheid van verschoonbare termijnoverschrijding van artikel 6:11 Awb en de hoorplicht in de bezwaarprocedure gelden dus onverkort. Het bestuursorgaan hoeft geen eigen procedure te bedenken en de burger hoeft niet te puzzelen welke regels wel en niet meedoen.

Alleen als een andere wet die deur opent

Dit artikel schept zelf geen rechtsbescherming. Het werkt pas als ergens anders in de wetgeving staat dat tegen een bepaalde handeling bezwaar of beroep openstaat. Is dat niet geregeld, dan blijft de hoofdregel gelden: alleen tegen besluiten en tegen de gevallen die artikel 6:2 Awb met een besluit gelijkstelt, kunt u bezwaar maken of beroep instellen. Wie dus wil weten of hij kan opkomen tegen een handeling, moet eerst in de bijzondere wet kijken en niet in dit artikel.

Een voorbeeld

Stel dat een bijzondere wet bepaalt dat een betrokkene kan opkomen tegen de manier waarop een uitvoeringsorganisatie een controle uitvoert, ook al is die controle zelf geen besluit. De betrokkene stuurt dan een gewoon bezwaarschrift naar dat orgaan: ondertekend, met zijn naam en adres, met een omschrijving van de handeling en met zijn gronden. Het orgaan behandelt dat bezwaar volgens de normale bezwaarprocedure en beslist erop. Zonder dit artikel zou de wetgever in elke bijzondere wet opnieuw een complete procedure moeten optuigen.

In de praktijk

• Voor de burger: zoek eerst uit of de bijzondere wet echt bezwaar of beroep openstelt tegen de handeling. Staat er niets, richt uw pijlen dan op een besluit dat wél is genomen of vraag het bestuursorgaan schriftelijk om een besluit.
• Voor het bestuursorgaan: behandel zo'n bezwaar niet als een informele klacht. Alle waarborgen van de bezwaarprocedure gelden, inclusief de plicht om te horen en om binnen de wettelijke termijn te beslissen.
• Voor beiden: vermeld bij de handeling of daartegen bezwaar openstaat en waar het bezwaarschrift heen moet. Dat voorkomt dat een terechte klacht op het verkeerde bureau blijft liggen.

Dit artikel hangt samen met artikel 6:2 Awb, dat de schriftelijke weigering en het uitblijven van een besluit met een besluit gelijkstelt, en met artikel 6:3 Awb, dat juist voorkomt dat elke tussenstap in een procedure apart aanvechtbaar wordt. Samen bepalen deze drie bepalingen waartegen u in het bestuursrecht kunt opkomen.