Artikel 8:55f Awb: Beroep als een vergunning van rechtswege uitblijft

Dit artikel opent beroep bij de bestuursrechter voor een bijzondere vorm van stilzitten: het bestuursorgaan heeft niet op tijd beslist, waardoor de gevraagde beschikking van rechtswege is gegeven, maar het maakt die beschikking vervolgens niet bekend. De belanghebbende kan dan naar de rechter stappen om de bekendmaking af te dwingen.

Bij sommige aanvragen bepaalt de wet dat het overschrijden van de beslistermijn automatisch leidt tot toewijzing. De vergunning is er dan al, van rechtswege. Maar zolang zij niet is bekendgemaakt, heeft de aanvrager niets in handen: hij kan haar niet tonen aan een bank, een verzekeraar of een toezichthouder, en de termijn waarbinnen anderen kunnen opkomen begint niet te lopen. Artikel 4:20c Awb verplicht het bestuursorgaan daarom om zo'n beschikking alsnog bekend te maken.

Wat is er te bestrijden?

Het beroep richt zich niet tegen een weigering en ook niet tegen de inhoud van de beschikking, want die staat al vast. Het richt zich tegen het achterwege blijven van de bekendmaking. De rechter beoordeelt dus twee dingen: is de beschikking inderdaad van rechtswege gegeven, en heeft het bestuursorgaan haar te laat bekendgemaakt. Is het antwoord op beide vragen ja, dan is het beroep gegrond.

Dezelfde snelle regeling

Het tweede lid verklaart deze hele afdeling van overeenkomstige toepassing. Dat is de kern van het artikel: alles wat geldt voor beroep tegen niet tijdig beslissen, geldt hier ook. De rechter doet in beginsel binnen acht weken uitspraak zonder zitting volgens artikel 8:55b Awb, kan op verzoek de verbeurde dwangsom vaststellen volgens artikel 8:55c Awb, en draagt bij een gegrond beroep op om binnen twee weken alsnog bekend te maken, met een dwangsom per dag vertraging volgens artikel 8:55d Awb. Wordt tegen een uitspraak zonder zitting verzet gedaan, dan beslist de rechter daarover op grond van artikel 8:55e Awb binnen zes weken.

De dwangsom waar het bij de vaststelling om gaat, is die van artikel 4:20d Awb: de dwangsom wegens het niet tijdig bekendmaken van een van rechtswege gegeven beschikking. Ook daarvoor is een ingebrekestelling nodig voordat er iets gaat lopen.

Bezwaar maken hoeft niet eerst: het beroep gaat rechtstreeks naar de bestuursrechter. Wel moet de belanghebbende het bestuursorgaan eerst schriftelijk in gebreke stellen. Het beroepschrift kan pas worden ingediend als daarna twee weken zijn verstreken zonder bekendmaking (artikel 6:12 Awb). Aan een vaste beroepstermijn is het beroep niet gebonden, maar wie onredelijk lang wacht, loopt het risico niet-ontvankelijk te worden verklaard.

Een voorbeeld

Een ondernemer vraagt een vergunning aan waarvoor de wet bepaalt dat zij van rechtswege wordt verleend als de gemeente te laat beslist. De termijn verstrijkt zonder besluit, dus de vergunning is er. De gemeente stuurt echter niets. De ondernemer stelt de gemeente schriftelijk in gebreke; er komt nog steeds geen bekendmaking. Hij stelt beroep in bij de rechtbank. Die verklaart het beroep gegrond, draagt op de vergunning binnen twee weken bekend te maken op straffe van een dwangsom, en stelt op zijn verzoek vast hoeveel dwangsom er al is verbeurd.

In de praktijk

• Voor de burger of ondernemer. Controleer eerst of voor uw aanvraag werkelijk geldt dat een te late beslissing tot toewijzing van rechtswege leidt. Dat staat niet in deze wet, maar in de regeling die over uw vergunning gaat.
• Voor de burger of ondernemer. Stel het bestuursorgaan schriftelijk in gebreke en bewaar het verzendbewijs. Zonder die stap komt u in deze procedure niet ver.
• Voor het bestuursorgaan. Signaleer intern wanneer een termijn dreigt te verlopen bij een aanvraag met toewijzing van rechtswege. Zodra dat gebeurt, is bekendmaking geen keuze meer maar een plicht, en loopt de klok voor twee dwangsomsporen tegelijk.
• Voor derden. Een vergunning van rechtswege raakt vaak ook buren of concurrenten. Zij hebben belang bij snelle bekendmaking, want pas daarna kunnen zij hun eigen rechtsmiddelen gebruiken.