Artikel 5:51 Awb: Dertien weken om over de boete te beslissen

Dit artikel geeft het bestuursorgaan een klok: is van de overtreding een rapport opgemaakt, dan moet binnen dertien weken na de dagtekening van dat rapport een beslissing volgen over het opleggen van de bestuurlijke boete. Wordt de gedraging intussen aan het openbaar ministerie voorgelegd, dan staat die klok stil zolang het bestuursorgaan niet bevoegd is een boete op te leggen.

De termijn beschermt de overtreder tegen eindeloos wachten. Wie weet dat er een rapport tegen hem is opgemaakt, verkeert in onzekerheid: komt er een boete, en hoe hoog wordt die? Dertien weken is de grens die de wetgever daaraan stelt.

Waar de termijn begint

Het startpunt is de dagtekening van het rapport, dus de datum die op het stuk staat. Niet het moment van de overtreding, niet het moment van de controle en niet het moment waarop u het rapport ontvangt. Dat maakt de datum op het rapport belangrijk: die bepaalt de hele planning. De termijn geldt bovendien alleen als er een rapport is opgemaakt; is dat niet gebeurd, dan mist deze bepaling een aanknopingspunt.

De wet spreekt van beslissen omtrent het opleggen van de boete. Ook de beslissing dat er géén boete komt, is zo'n beslissing. Het bestuursorgaan hoeft dus niet binnen dertien weken te beboeten, maar moet binnen die tijd wel knopen doorhakken en dat kenbaar maken.

De klok staat stil bij het openbaar ministerie

Sommige gedragingen zijn zowel beboetbaar als strafbaar. Wordt de gedraging aan het openbaar ministerie voorgelegd, dan is het bestuursorgaan zolang die route loopt niet aan zet. Het tweede lid schort de beslistermijn daarom op vanaf de dag van voorlegging tot de dag waarop het bestuursorgaan weer bevoegd is een boete op te leggen. De weken die tussen die twee data liggen, tellen niet mee.

Een voorbeeld

Een toezichthouder maakt op 1 maart een rapport op over een overtreding bij een bouwbedrijf. Op 20 maart legt het bestuursorgaan de gedraging voor aan het openbaar ministerie, dat op 10 juni laat weten de zaak te laten liggen. De periode van 20 maart tot 10 juni telt niet mee. Van de dertien weken waren er op 20 maart bijna drie verstreken; vanaf 10 juni resteren dus ruim tien weken om over de boete te beslissen.

Wat als de termijn wordt overschreden

De wet verbindt aan overschrijding van de dertien weken zelf geen gevolg: de bevoegdheid om een boete op te leggen vervalt er niet door. Het is een termijn van orde. Dat betekent niet dat traagheid gratis is. Een bestraffende sanctie moet binnen een redelijke termijn worden afgedaan, en een behandeling die onnodig lang duurt, kan reden zijn de boete te matigen.

In de praktijk

• Voor de overtreder: noteer de dagtekening van het rapport en tel zelf terug. Blijft het lang stil, vraag dan schriftelijk naar de stand van zaken; u legt daarmee vast dat de tijd loopt.
• Voor de overtreder: is de boete ver na de termijn opgelegd, voer dan in bezwaar het tijdsverloop aan als reden voor matiging, niet als reden waarom de boete zonder meer moet vervallen.
• Voor het bestuursorgaan: leg de datum van voorlegging aan het openbaar ministerie en de datum van het bericht terug vast in het dossier, anders is de opschorting later niet aantoonbaar.

Artikel 5:50 Awb regelt wat er moet gebeuren binnen deze periode als de overtreder zijn zienswijze mag geven. Wat er uiteindelijk in de boetebeschikking moet staan, volgt uit artikel 5:52 Awb.