Artikel 4:107 Awb: Stuiten door de schuldeiser van de overheid

Niet alleen de overheid heeft vorderingen; ook burgers en bedrijven hebben regelmatig geld van een bestuursorgaan tegoed. Denk aan een toegekende subsidie die nog niet is uitbetaald, een nabetaling van een uitkering, een schadevergoeding of een dwangsom omdat het bestuursorgaan te laat besliste. Dit artikel geeft die schuldeiser een laagdrempelige manier om te voorkomen dat zijn vordering verjaart: een schriftelijke aanmaning, of een schriftelijke mededeling waarin hij zich ondubbelzinnig zijn recht op betaling voorbehoudt.

Daarmee ontstaat evenwicht. Het bestuursorgaan heeft in artikel 4:106 Awb eigen bestuursrechtelijke stuitingsmiddelen, zoals de aanmaning en het dwangbevel. Die middelen heeft een burger niet. Zonder dit artikel zou hij alleen kunnen stuiten door een procedure te beginnen, en dat is een zware en dure stap voor iets wat niet meer hoeft te zijn dan een brief.

Twee vormen, één eis: schriftelijk

De eerste vorm is de schriftelijke aanmaning: u sommeert het bestuursorgaan om te betalen. De tweede is de schriftelijke mededeling waarin u zich ondubbelzinnig uw recht op betaling voorbehoudt. Die tweede vorm is handig als u (nog) niet op betaling wilt aandringen, bijvoorbeeld omdat u eerst overleg afwacht, maar wel wilt vastleggen dat u de aanspraak niet loslaat.

Beide vormen moeten schriftelijk zijn. Een telefoongesprek of een opmerking tijdens een hoorzitting is geen stuiting, hoe duidelijk u ook bent geweest. Of een e-mail volstaat, hangt af van de regels over elektronisch verkeer met bestuursorganen in afdeling 2.3 Awb, onder meer de vraag of het bestuursorgaan die weg heeft opengesteld. Wie zeker wil zijn, stuurt (ook) een brief en bewaart het bewijs van verzending.

Ondubbelzinnig

Het woord ondubbelzinnig doet echt werk. Uit uw brief moet zonder uitleg blijken dat u aanspraak maakt op betaling van een bepaald bedrag of een bepaalde vordering. Een algemene klacht over de trage afhandeling, een vraag hoe het ervoor staat of een verzoek om een gesprek is niet genoeg. Noem het bedrag of de aanspraak, noem het besluit of de grondslag waarop u zich baseert, en zeg met zoveel woorden dat u betaling verlangt en uw recht daarop voorbehoudt.

Een voorbeeld

Een stichting krijgt in 2020 een subsidie vastgesteld op vijftienduizend euro, waarvan een deel nog moet worden uitbetaald. Er ontstaat discussie over de verantwoording en de uitbetaling blijft liggen. De penningmeester stuurt in 2022 en opnieuw in 2024 een brief waarin hij het bedrag noemt, verwijst naar het vaststellingsbesluit en meldt dat de stichting haar recht op uitbetaling uitdrukkelijk voorbehoudt. Elke brief stuit de verjaring. Zonder die brieven zou de aanspraak vijf jaar na het verstrijken van de betalingstermijn zijn verdampt.

In de praktijk

• Voor de burger of ondernemer: zet een herinnering in uw agenda. Een korte brief, bij voorkeur aangetekend en ruim voor het einde van de termijn verstuurd, is genoeg om uw aanspraak in leven te houden.
• Voor de burger of ondernemer: maak de brief concreet. Bedrag, datum van het besluit en de zin dat u betaling verlangt en uw recht voorbehoudt, zijn de drie onderdelen die ertoe doen.
• Voor het bestuursorgaan: behandel zo'n brief als een formeel stuk en registreer hem. Hij bepaalt of een vordering op uw organisatie nog bestaat.
• Voor het bestuursorgaan: laat een openstaande betalingsverplichting niet slepen in de hoop op verjaring; dat verhoudt zich slecht tot behoorlijk bestuur en werkt vaak ook niet, omdat één brief van de schuldeiser voldoende is.

Twee begrenzingen horen erbij. Artikel 4:108 Awb zorgt ervoor dat een verrekeningsrecht ook na verjaring blijft bestaan, en artikel 4:109 Awb bepaalt dat dit artikel niet geldt als de schuldeiser zelf een bestuursorgaan is.