- Onder het maken van bezwaar wordt verstaan: het gebruik maken van de ingevolge een wettelijk voorschrift bestaande bevoegdheid, voorziening tegen een besluit te vragen bij het bestuursorgaan dat het besluit heeft genomen.
- Onder het instellen van administratief beroep wordt verstaan: het gebruik maken van de ingevolge een wettelijk voorschrift bestaande bevoegdheid, voorziening tegen een besluit te vragen bij een ander bestuursorgaan dan hetwelk het besluit heeft genomen.
- Onder het instellen van beroep wordt verstaan: het instellen van administratief beroep, dan wel van beroep bij een bestuursrechter.
Artikel 1:5 Awb: Bezwaar, administratief beroep en beroep
Bezwaar, administratief beroep en beroep
Wettekst
Toelichting
Artikel 1:5 Awb onderscheidt de drie rechtsmiddelen die de Awb kent en die in het spraakgebruik vaak door elkaar worden gehaald. Het verschil zit hem in de vraag wie de zaak opnieuw bekijkt.
Bezwaar
Bezwaar maken is voorziening vragen bij hetzelfde bestuursorgaan dat het besluit heeft genomen. Dat lijkt merkwaardig — je klaagt bij de slager over zijn eigen vlees — maar het heeft een duidelijke functie. Het bestuursorgaan krijgt de kans zijn eigen fouten te herstellen, de zaak wordt volledig heroverwogen (artikel 7:11 Awb), en veel geschillen worden zo opgelost zonder dat er een rechter aan te pas komt.
De bezwaarprocedure is geregeld in hoofdstuk 7 en is in het Nederlandse stelsel de hoofdregel: op grond van artikel 7:1 Awb moet je in beginsel eerst bezwaar maken voordat je bij de bestuursrechter terechtkunt.
Administratief beroep
Bij administratief beroep beoordeelt een ander bestuursorgaan de zaak — meestal een hoger orgaan in dezelfde bestuurlijke lijn. Dat orgaan mag volledig op de stoel van de eerste beslisser gaan zitten en een nieuw besluit nemen dat het oude vervangt.
Administratief beroep komt tegenwoordig weinig meer voor. De wetgever heeft de meeste regelingen omgezet naar bezwaar, omdat administratief beroep de bestuurlijke verhoudingen kan belasten en de rechtsbescherming er niet duidelijker op maakt. Waar het nog bestaat, staat het uitdrukkelijk in de bijzondere wet.
Beroep
Het derde lid bevat een definitie die makkelijk verwarring wekt: onder het instellen van beroep verstaat de Awb zowel het instellen van administratief beroep als het instellen van beroep bij de bestuursrechter. Waar in de wet dus "beroep" staat zonder nadere aanduiding, kunnen beide zijn bedoeld. Gaat het uitsluitend om de rechter, dan schrijft de wet "beroep bij de bestuursrechter".
Waarom het onderscheid praktisch uitmaakt
Drie gevolgen zijn de moeite van het onthouden waard.
- De volgorde. Is er administratief beroep opengesteld, dan vervalt de bezwaarfase. Je maakt dus geen bezwaar, maar stelt meteen administratief beroep in, en pas daarna kun je naar de bestuursrechter.
- De omvang van de toets. Bezwaar en administratief beroep leiden allebei tot een volledige heroverweging, ook van de doelmatigheid. De bestuursrechter toetst alleen de rechtmatigheid en laat de beleidsruimte van het bestuur in stand.
- De termijn. In beginsel geldt voor alle drie dezelfde termijn van zes weken (artikel 6:7 Awb); een bijzondere wet kan een andere termijn voorschrijven. De termijn vangt op grond van artikel 6:8 Awb, eerste lid, aan met ingang van de dag na de dag waarop het besluit op de voorgeschreven wijze is bekendgemaakt.
Welke weg openstaat, hoort op grond van artikel 3:45 Awb bij de bekendmaking van het besluit te worden vermeld. Ontbreekt die vermelding of is zij onjuist, dan kan een te late indiening daardoor verschoonbaar zijn op grond van artikel 6:11 Awb. Automatisch is dat niet: de rechter kijkt onder meer of de indiener, eventueel met hulp van zijn gemachtigde, ook zonder juiste vermelding had kunnen weten wat hij moest doen.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Welk bestuursorgaan moet op een bezwaar beslissen?
De Afdeling bestuursrechtspraak leidt uit de omschrijving van het maken van bezwaar af wie op dat bezwaar moet beslissen. Bezwaar maken is het vragen van een voorziening tegen een besluit bij het bestuursorgaan dat dat besluit heeft genomen. Omdat de betrokkene bezwaar had gemaakt bij een gemeentelijk grondbedrijf tegen een beweerd besluit van dat bedrijf, volgt daaruit, samen met de bepalingen over bezwaar en heroverweging, dat door of namens dat bedrijf op het bezwaar moest worden beslist. De minister heeft zich dus ten onrechte bevoegd geacht om dat te doen.
-
Wanneer is een procedure administratief beroep?
De Afdeling bestuursrechtspraak overweegt dat van administratief beroep alleen sprake is als bij een ander bestuursorgaan een voorziening tegen een besluit kan worden gevraagd. Bemiddelen of adviseren in een geschil is geen voorziening tegen een besluit en is daarom geen administratief beroep in de zin van artikel 1:5, tweede lid. Dat blijkt ook daaruit dat na die bemiddeling of dat advies nog steeds beroep kon worden ingesteld tegen het besluit van de verwerker van de gegevens zelf. De reactie van de toezichthoudende autoriteit op het verzoek om advies was dus geen beslissing op administratief beroep en ook geen besluit.
-
Wie neemt de beslissing op bezwaar bij de uitvoering van zorgwetgeving?
De Centrale Raad van Beroep overweegt dat de beslissing op bezwaar, gelet op de omschrijving van het maken van bezwaar, moet worden genomen door het bestuursorgaan dat het oorspronkelijke besluit heeft genomen. In deze zaak waren de oorspronkelijke besluiten genomen door het zorgkantoor, zodat niet de zorgverzekeraar maar het zorgkantoor bevoegd was de beslissing op bezwaar te nemen. De rechtbank had dat bevoegdheidsgebrek niet gezien, en haar uitspraak kon daarom niet in stand blijven.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.