Artikel 4:101 Awb: Rente tijdens uitstel of schorsing

Uitstel van betaling betekent dat u even niet hoeft te betalen, maar niet dat de schuld intussen gratis wordt. De schuldenaar is over de periode van uitstel of schorsing wettelijke rente verschuldigd. Dat geldt zowel als het bestuursorgaan zelf uitstel heeft verleend als wanneer de rechter de verplichting tot betaling heeft geschorst. Alleen als bij dat uitstel of die schorsing uitdrukkelijk iets anders is bepaald, blijft de rente achterwege.

De ratio is eenvoudig: wie uitstel krijgt, houdt het geld nog even onder zich. Zonder deze regel zou uitstel vragen neerkomen op renteloos krediet van de overheid.

Een zelfstandige grondslag naast het verzuim

Deze bepaling regelt de rente over de periode van uitstel of schorsing rechtstreeks. Het maakt daarbij niet uit of de betaaltermijn al was verstreken toen het uitstel werd verleend: over de termijn van uitstel of schorsing is wettelijke rente verschuldigd, en degene die het uitstel of de schorsing verleent, kan daar uitdrukkelijk van afwijken. De rentemeter loopt dus door terwijl de invordering stilstaat.

Dat stilstaan is geregeld in artikel 4:94 Awb: gedurende het uitstel mag het bestuursorgaan niet aanmanen en niet invorderen. De combinatie van beide artikelen betekent dat u tijdens een betalingsregeling geen deurwaarder over de vloer krijgt, maar wel een oplopende rentepost opbouwt.

Tenzij anders is bepaald

De uitzondering is geen dode letter. Het bestuursorgaan kan in de beschikking tot uitstel van betaling opnemen dat over de uitstelperiode geen rente in rekening wordt gebracht, bijvoorbeeld bij een schrijnende situatie of wanneer de vertraging aan de organisatie zelf te wijten is. De rechter kan bij een schorsing hetzelfde bepalen. Staat er niets over rente, dan is de hoofdregel van dit artikel van toepassing en loopt de rente.

Let ook op het woord "voor zover". Wordt uitstel verleend voor een deel van de schuld, of voor een deel van de periode, dan werkt de renteregel alleen voor dat deel. Voor het overige blijft de gewone lijn gelden: geen tijdige betaling betekent verzuim en rente op grond van artikel 4:97 Awb en artikel 4:98 Awb.

Voorbeeld. Een ondernemer krijgt een bestuurlijke boete van € 18.000 opgelegd. Hij kan dat niet in één keer betalen en het bestuursorgaan verleent uitstel in de vorm van een regeling van twaalf maandtermijnen. Over de openstaande delen loopt gedurende die twaalf maanden wettelijke rente door, ook al betaalt hij elke termijn keurig op tijd. Aan het einde van de regeling ontvangt hij daarom nog een beschikking waarin de rente wordt vastgesteld. Had hij bij de aanvraag om uitstel gevraagd om een renteloze regeling en had het bestuursorgaan dat toegezegd in de uitstelbeschikking, dan was die rentenota er niet geweest.

Schorsing door de rechter

Vraagt u een voorlopige voorziening en schorst de rechter de betalingsverplichting, dan wint u tijd, maar geen rente. Wordt het besluit later vernietigd of ingetrokken, dan valt de schuld weg en daarmee ook de rente die daarop was gebaseerd. Houdt het besluit stand, dan krijgt u naast de hoofdsom ook de rente over de schorsingsperiode voor de kiezen. Dat is een reëel risico bij grote bedragen en lange procedures, en het is verstandig om dat vooraf mee te wegen.

In de praktijk

Voor de schuldenaar: vraag bij een verzoek om uitstel altijd expliciet hoe het met de rente zit en laat het antwoord in de beschikking opnemen. Los een regeling zo snel als u kunt af, want elke maand kost geld. Reken bij het einde van de regeling het rentebedrag na aan de hand van de openstaande saldi.

Voor het bestuursorgaan: vermeld in de uitstelbeschikking of er rente loopt en over welk bedrag. Een regeling waarbij de schuldenaar pas achteraf ontdekt dat er nog een rentenota volgt, leidt tot onnodige bezwaren en tot regelingen die alsnog stuklopen. Stel de rente daarna vast bij beschikking, zoals artikel 4:99 Awb voorschrijft.