Artikel 7:17 Awb: Afzien van horen in administratief beroep

Dit artikel geeft de vier gevallen waarin het beroepsorgaan een belanghebbende niet hoeft te horen. Horen is in administratief beroep de hoofdregel; dit artikel bevat de uitzonderingen daarop. Buiten deze vier gevallen mag het horen niet worden overgeslagen, ook niet om redenen van tijd, kosten of werkdruk. De opsomming is limitatief en de gronden worden strikt uitgelegd: het horen is de enige mondelinge waarborg in de procedure, en wie die waarborg mist, verliest zijn kans om het beroepsorgaan rechtstreeks te overtuigen.

De vier gronden

• Kennelijk niet-ontvankelijk. Het beroep voldoet zo duidelijk niet aan de formele eisen dat daarover redelijkerwijs geen twijfel kan bestaan, bijvoorbeeld bij een beroep dat maanden te laat is zonder enige verklaring.
• Kennelijk ongegrond. Uit het beroepschrift en de stukken blijkt meteen dat het beroep niet kan slagen. Er mag geen redelijke twijfel bestaan; twijfel betekent horen.
• De belanghebbende ziet er zelf van af. Wie verklaart geen gebruik te willen maken van het recht te worden gehoord, hoeft niet te worden uitgenodigd.

- Geen reactie binnen een redelijke termijn. Is aan de belanghebbende gevraagd om binnen een gestelde redelijke termijn te laten weten of hij gehoord wil worden, en blijft die reactie uit, dan mag het horen achterwege blijven.

Wat "kennelijk" betekent

Het woord kennelijk doet het meeste werk in dit artikel. Het gaat om gevallen waarin de uitkomst al vaststaat zonder dat nader onderzoek of nadere uitleg nodig is. Zodra het beroepsorgaan zich moet inspannen om te beoordelen of een argument hout snijdt, is het beroep niet kennelijk ongegrond en moet er worden gehoord. Een beroep dat op het eerste gezicht zwak lijkt maar wel een reëel punt bevat, valt dus niet onder deze grond.

De vierde grond in de praktijk

De laatste grond vraagt om zorgvuldig handelen van het beroepsorgaan. Er moet echt een vraag zijn gesteld, met een termijn die redelijk is en die duidelijk maakt wat er gebeurt als de belanghebbende niets laat horen. Een terloopse zin in een ontvangstbevestiging is te weinig. Wordt te snel geconcludeerd dat iemand afstand heeft gedaan, dan is de hoorplicht van artikel 7:16 Awb alsnog geschonden.

Een voorbeeld

Iemand dient administratief beroep in tegen de intrekking van een subsidie, maar doet dat elf weken na bekendmaking van het besluit en geeft daarvoor geen enkele verklaring. Het beroepsorgaan kan dat beroep kennelijk niet-ontvankelijk achten en zonder hoorzitting afdoen. Noemt de indiener echter een reden voor de late indiening — hij lag in het ziekenhuis — dan moet worden beoordeeld of de termijnoverschrijding verschoonbaar is in de zin van artikel 6:11 Awb, en is de zaak niet meer kennelijk. Dan moet er wel worden gehoord.

In de praktijk

• Voor de burger: reageer op de vraag of u gehoord wilt worden, ook als u twijfelt; antwoordt u niet, dan raakt u de zitting kwijt. Zet in uw beroepschrift meteen uw sterkste argument, want een goed onderbouwd beroep is zelden kennelijk ongegrond.
• Voor het bestuursorgaan: motiveer in de beslissing waarom van horen is afgezien en op welke grond; zonder die motivering is de beslissing kwetsbaar. Gebruik de kennelijkheidsgronden spaarzaam: ze zijn bedoeld voor evidente gevallen, niet voor het versnellen van een volle werkvoorraad.

Artikel 7:3 Awb bevat de vergelijkbare regeling voor de bezwaarprocedure, maar de gronden lopen niet gelijk. In bezwaar mag het horen ook achterwege blijven als aan het bezwaar volledig tegemoet wordt gekomen en andere belanghebbenden daardoor niet in hun belangen kunnen worden geschaad. Die grond is voor administratief beroep bewust niet overgenomen: hier staat tegenover de indiener ook het bestuursorgaan dat het besluit nam, en juist dat orgaan wil gehoord worden als het beroepsorgaan de indiener volledig gelijk geeft.