Artikel 2:26 Awb: Tijdelijk afwijken voor nieuwe technieken

Artikel 2:26 Awb is een experimenteerbepaling. Bij algemene maatregel van bestuur kan tijdelijk worden afgeweken van het bepaalde bij of krachtens deze afdeling, voor zover dat nodig is wegens nieuwe technische ontwikkelingen. Wordt daarbij afgeweken van waarborgen die de afdeling biedt, dan moet een gelijkwaardig alternatief worden opgenomen.

De bepaling erkent een spanning die bij elke wet over techniek speelt. De regels van deze afdeling zijn geschreven met de huidige stand van zaken voor ogen — berichtenboxen, e-mail, portalen. Komt er iets wezenlijk nieuws, dan kan de wettekst dat in de weg staan zonder dat daar een inhoudelijke reden voor is.

De grenzen van de bevoegdheid

Er zitten vier begrenzingen in het artikel, en samen maken zij er een smalle bevoegdheid van.

• Tijdelijk. De afwijking heeft een beperkte werkingsduur; zij is geen sluiproute naar permanent ander recht.
• Alleen voor nieuwe technische ontwikkelingen. Bezuinigingen, uitvoeringsproblemen of achterstanden zijn geen grond.
• Gelijkwaardig alternatief. Waarborgen mogen worden vervangen, niet geschrapt. Wordt bijvoorbeeld de kennisgeving van artikel 2:10 Awb losgelaten, dan moet er iets voor in de plaats komen dat de geadresseerde even goed bereikt.

- Concreet en kenbaar. Het tweede lid eist dat in ieder geval wordt geregeld van welke bepalingen, door welke bestuursorganen of belanghebbenden, op welke wijze en gedurende welke periode wordt afgeweken.

Parlementaire controle

Het derde lid bevat een voorhangprocedure: de voordracht voor de maatregel wordt niet eerder gedaan dan vier weken nadat het ontwerp aan beide Kamers is overgelegd. De Staten-Generaal kunnen zich dus over het experiment uitspreken voordat het van kracht wordt.

Het vierde lid regelt de evaluatie. Ten minste twaalf maanden voor het einde van de werkingsduur stuurt de minister een verslag aan de Staten-Generaal over de doeltreffendheid en de effecten van de nieuwe ontwikkelingen, samen met een standpunt over voortzetting anders dan bij algemene maatregel van bestuur — met andere woorden: of het experiment in de wet zelf moet worden opgenomen.

Die volgorde is bewust: eerst evalueren, dan pas beslissen over een permanente regeling, en ruim voordat de tijdelijke regeling afloopt.

Betekenis voor de praktijk

Voor de dagelijkse praktijk verandert dit artikel niets zolang er geen maatregel op is gebaseerd. Het is vooral van belang voor wie beroepsmatig met bestuursorganen te maken heeft: gaat een organisatie over op een nieuwe manier van berichtenverkeer, dan is de vraag of daaraan een experimenteer-amvb ten grondslag ligt en welke waarborgen daarin zijn opgenomen.

Ontbreekt zo'n grondslag, dan gelden gewoon de artikelen 2:7 tot en met 2:27 Awb. Een bestuursorgaan kan niet op eigen gezag van deze afdeling afwijken omdat een nieuwe techniek dat handiger zou maken.