Artikel 4:20e Awb: Standaardvoorschriften gelden automatisch mee

Een vergunning die van rechtswege ontstaat, bevat op het eerste gezicht niets: er is geen besluit opgesteld en dus zijn er ook geen voorschriften geformuleerd. Dit artikel voorkomt dat daardoor alle regels wegvallen. Voorschriften die volgens een wettelijk voorschrift of een beleidsregel altijd in zo'n beschikking horen te staan, maken automatisch deel uit van de beschikking van rechtswege.

Zonder deze bepaling zou te laat beslissen de aanvrager belonen met een ruimere vergunning dan hij bij een tijdige beslissing had gekregen. Dat is onredelijk tegenover andere aanvragers en gevaarlijk voor de belangen die de voorschriften juist moeten beschermen.

Alleen vaste, verplichte voorschriften

De bepaling werkt alleen voor voorschriften die steeds in dit type beschikking worden opgenomen. Het moet dus gaan om standaardvoorwaarden die zonder beoordeling van het individuele geval vaststaan: een maximaal geluidsniveau dat in de verordening staat, de plicht om het vergunningbewijs zichtbaar aanwezig te hebben, een maximumaantal bezoekers dat voor iedereen geldt. Voorschriften die het bestuursorgaan per geval afweegt vallen erbuiten, want die kan niemand uit de regel afleiden. Zulke maatwerkvoorschriften kan het bestuursorgaan achteraf alleen nog stellen via artikel 4:20f Awb, of wanneer de beschikking na bezwaar of beroep van een derde wordt herzien.

Ook beleidsregels tellen mee

Opvallend is dat naast een wettelijk voorschrift ook een beleidsregel volstaat. Een beleidsregel is een door het bestuursorgaan zelf vastgestelde regel over de manier waarop het zijn bevoegdheid gebruikt; artikel 1:3 Awb, vierde lid, omschrijft dat begrip. Zo'n regel bindt normaal gesproken vooral het bestuur zelf, maar hier krijgt zij rechtstreeks gevolgen voor de vergunninghouder. Voor de inhoud van een vergunning van rechtswege moet je dus niet alleen in de verordening kijken, maar ook in het gepubliceerde beleid van de gemeente, de provincie of het ministerie.

Een voorbeeld

Een ondernemer krijgt van rechtswege een ontheffing voor een evenement, doordat de gemeente niet op tijd besliste. In de gemeentelijke beleidsregel staat dat aan elke evenementenontheffing de voorwaarde wordt verbonden dat er een EHBO-post op het terrein aanwezig is en dat er tijdens het evenement een contactpersoon bereikbaar is. Die twee voorwaarden gelden, ook al staan ze in geen enkele brief aan de ondernemer. Houdt hij zich er niet aan, dan overtreedt hij zijn eigen vergunning en kan de gemeente daartegen optreden.

Waar het misgaat

• Voor de vergunninghouder: ga er niet van uit dat een vergunning van rechtswege een vergunning zonder regels is. Zoek de standaardvoorschriften op voordat je begint, want ze zijn gewoon handhaafbaar.
• Vraag het bestuur om een overzicht: bij de bekendmaking op grond van artikel 4:20c Awb mag je verwachten dat het bestuursorgaan aangeeft welke vaste voorschriften meelopen. Dat scheelt veel discussie achteraf.
• Voor bestuursorganen: neem de geldende standaardvoorschriften op in de bekendmakingsbrief. Handhaven op een voorschrift dat de houder nooit onder ogen heeft gehad, is lastig uit te leggen en levert onnodige procedures op.
• Voor derden: controleer of de vergunninghouder zich aan die vaste voorschriften houdt. Ze gelden ook zonder dat ze zijn opgeschreven, en een verzoek om handhaving is dus mogelijk.

Dit artikel dekt overigens niet alles af. Blijkt dat er meer nodig is dan de standaardvoorschriften om echte problemen te voorkomen, dan kan het bestuursorgaan uit eigen beweging alleen nog terecht bij artikel 4:20f Awb, met de korte termijn en de schadevergoedingsplicht die daarbij horen. Daarnaast kan een derde via bezwaar of beroep een herziening van de beschikking bereiken.