Artikel 8:45a Awb: Opmerkingen van de Europese Commissie en de ACM

Dit artikel regelt dat twee mededingingstoezichthouders zich in een lopende beroepsprocedure mogen mengen zonder dat zij partij zijn: de Europese Commissie en de Autoriteit Consument en Markt. Zij mogen schriftelijke opmerkingen indienen over de toepassing van het Europese mededingingsrecht, en met toestemming van de rechter ook mondeling het woord voeren. De regeling komt voort uit Verordening (EG) nr. 1/2003 van de Raad over de uitvoering van de Europese mededingingsregels.

De gedachte erachter is eenvoudig: het Europese kartel- en misbruikverbod wordt door nationale rechters toegepast, maar de uitleg ervan moet in heel Europa dezelfde kant op wijzen. Door de toezichthouders de kans te geven hun visie te geven, kan de rechter voorkomen dat hij een lijn kiest die haaks staat op wat elders gebeurt.

Schriftelijke opmerkingen

De Commissie en de Autoriteit Consument en Markt kunnen schriftelijke opmerkingen maken als zij hebben laten weten dat zij dat willen. Het initiatief ligt dus bij hen, niet bij de rechter. De rechter mag er wel een termijn aan verbinden, zodat de procedure niet onbeperkt blijft openstaan. Voor de zitting geldt daarnaast de aanvullende regel van artikel 8:60a Awb: schriftelijke opmerkingen kunnen tot tien dagen voor de zitting worden ingediend.

Mondelinge opmerkingen

Mondeling het woord voeren mag alleen met toestemming van de bestuursrechter. Andersom kan de rechter de Commissie of de Autoriteit ook zelf uitnodigen om te komen. Partijen mogen daar hoe dan ook bij zijn; zij worden niet buiten de deur gehouden terwijl een toezichthouder de rechter toespreekt. Van wat er gezegd wordt maakt de griffier een proces-verbaal op, dat door de voorzitter en de griffier wordt ondertekend, omdat het tweede en derde lid van artikel 8:44 Awb van overeenkomstige toepassing zijn.

Welke stukken de toezichthouder krijgt

Om zinnige opmerkingen te kunnen maken heeft de Commissie of de Autoriteit stukken uit het dossier nodig. De verordening voorziet daarin. Belangrijk voor partijen is dat de rechter hun schriftelijk laat weten welke stukken hij heeft doorgestuurd. Zo kunnen zij nagaan op welke basis de opmerkingen zijn gemaakt en of daarin iets ontbreekt dat in hun voordeel spreekt.

Een voorbeeld. Een groothandel krijgt van de Autoriteit Consument en Markt een boete wegens prijsafspraken en stelt beroep in. De Europese Commissie meldt dat zij schriftelijke opmerkingen wil maken over de vraag wanneer een afspraak de handel tussen lidstaten kan beïnvloeden. De rechtbank stelt daarvoor een termijn, stuurt de Commissie het boetebesluit en de kernstukken toe en meldt aan de groothandel en de Autoriteit precies welke stukken dat zijn. Als de opmerkingen binnen zijn, krijgen beide partijen vier weken om erop te reageren.

Het recht om te reageren

Partijen kunnen binnen vier weken na de dag van verzending schriftelijk hun zienswijze geven op de opmerkingen, of op het proces-verbaal als de opmerkingen mondeling zijn gemaakt. De rechter kan die termijn verlengen. Dit is de kern van de bescherming: een buitenstaander mag de rechter voorlichten, maar nooit zonder dat partijen daarop kunnen reageren.

In de praktijk

• Let op de vier weken. De termijn loopt vanaf de dag na de verzending, niet vanaf de dag dat u de post opent. Vraag tijdig om verlenging als het stuk complex is.
• Controleer de stukkenlijst. De mededeling over doorgestuurde stukken is geen formaliteit; ontbreekt daarin iets belangrijks, meld dat dan meteen aan de rechtbank.
• Voor het bestuursorgaan. Opmerkingen van de Commissie zijn geen bindend oordeel over de zaak. Ga inhoudelijk in op de redenering en niet alleen op de herkomst ervan.