Artikel 4:35 Awb: Wanneer mag subsidie worden geweigerd?

Deze bepaling geeft de gronden waarop een subsidieaanvraag kan of moet worden afgewezen. Het gaat om weigeringsgronden die altijd gelden, naast de gronden die in de subsidieregeling zelf staan. De eerste twee leden geven het bestuursorgaan een bevoegdheid; het derde lid dwingt tot weigering.

'In ieder geval' betekent: geen uitputtende lijst

De woorden 'in ieder geval' maken hiervan een bodem. Een subsidieregeling mag extra weigeringsgronden bevatten, en ook buiten deze bepaling kan weigering aan de orde zijn. Het duidelijkste voorbeeld is het bereiken van het subsidieplafond, het begrip dat artikel 4:22 Awb omschrijft: artikel 4:25 Awb, tweede lid, verplicht in dat geval zelfs tot weigering. Omgekeerd geldt: ook als de regeling er niets over zegt, mag op de hier genoemde gronden worden geweigerd.

Gegronde vrees dat het misgaat

Het eerste lid gaat over verwachtingen voor de toekomst. Weigeren mag als er gegronde reden is om aan te nemen dat de activiteiten niet of niet helemaal zullen plaatsvinden, dat de aanvrager de aan de subsidie verbonden verplichtingen niet zal nakomen, of dat hij achteraf geen behoorlijke rekening en verantwoording zal afleggen over wat hij heeft gedaan en wat het heeft gekost.

'Gegronde reden' vraagt meer dan een vaag gevoel of een algemeen risico. Het bestuursorgaan moet kunnen wijzen op concrete feiten over deze aanvrager en dit plan die het waarschijnlijk maken dat het misgaat, zoals een begroting die niet sluit of een plan waarvoor het personeel of de vergunning ontbreekt. Problemen bij een eerdere subsidie kunnen meewegen, maar zijn op zichzelf niet genoeg: er moet ook nu iets zijn dat erop wijst dat het opnieuw fout gaat. Die onderbouwing hoort in het besluit te staan, want ook een weigering moet deugdelijk zijn gemotiveerd.

Onjuiste gegevens en financiële problemen

Het tweede lid kijkt naar de aanvrager zelf. Weigeren mag als hij bij de aanvraag onjuiste of onvolledige gegevens heeft verstrekt én die gegevens tot een onjuist besluit zouden hebben geleid. Dat laatste is een echte drempel: een fout die voor de uitkomst niets uitmaakt, is geen weigeringsgrond.

Ook faillissement, surseance van betaling en de schuldsaneringsregeling voor natuurlijke personen zijn weigeringsgronden. Bij die laatste is al voldoende dat bij de rechtbank een verzoek om toepassing van de schuldsaneringsregeling is ingediend. De gedachte is dat overheidsgeld dan grote kans loopt op te gaan aan schuldeisers in plaats van aan de activiteit.

Let op het woord 'kan'. Ook als een grond zich voordoet, moet het bestuursorgaan afwegen of weigering in dit geval passend is. Bij een aanvraag die simpelweg onvolledig is, ligt herstel via artikel 4:5 Awb vaak meer voor de hand dan meteen weigeren.

Staatssteun: hier moet worden geweigerd

Het derde lid is dwingend. Is de subsidie naar het oordeel van het bestuursorgaan niet verenigbaar met de staatssteunbepalingen van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, dan wordt zij geweigerd. Er is geen ruimte voor een belangenafweging. Steun aan ondernemingen die de mededinging vervalst en het handelsverkeer tussen lidstaten beïnvloedt, mag niet zonder meer worden gegeven; het Europese recht gaat hier voor nationaal beleid.

Een voorbeeld

Een sportvereniging vraagt subsidie voor een nieuw clubhuis. Uit de aanvraag blijkt dat er nog geen omgevingsvergunning is en dat de eigen bijdrage niet is geregeld. Blijkt daarnaast dat de vergunning er naar verwachting niet komt of dat de vereniging haar eigen bijdrage nergens vandaan kan halen, dan kan de gemeente weigeren omdat er gegronde reden is om aan te nemen dat de bouw niet zal plaatsvinden. Het enkele feit dat nog niet alles rond is, is daarvoor niet genoeg. Wordt de subsidie wél verleend en blijkt later dat de vereniging onjuiste cijfers heeft opgegeven, dan verschuift de zaak naar het terrein van de intrekking, geregeld in artikel 4:48 Awb.

In de praktijk

• Voor de aanvrager: wees volledig en eerlijk in de aanvraag. Onjuiste of onvolledige gegevens werken jaren door: ze zijn zowel weigeringsgrond als intrekkingsgrond.
• Voor de aanvrager: is geweigerd wegens gegronde vrees, lees dan precies welke feiten het bestuursorgaan noemt. Kunt u die weerleggen of het gebrek herstellen, dan is dat de kern van uw bezwaar.
• Voor het bestuursorgaan: benoem welke grond u gebruikt en met welke feiten u die onderbouwt, en leg uit waarom u van uw bevoegdheid gebruikmaakt. 'Kan worden geweigerd' vraagt om een afweging, niet om een automatisme.