Artikel 4:94 Awb: Uitstel van betaling krijgen

Wie een geldschuld aan de overheid heeft maar die op dat moment niet kan voldoen, is niet automatisch overgeleverd aan aanmaningen en invordering. Dit artikel geeft het bestuursorgaan de bevoegdheid om uitstel van betaling te verlenen. Zolang dat uitstel loopt, mag het bestuursorgaan niet aanmanen en niet invorderen. Het uitstel moet worden vastgelegd in een beschikking die vermeldt hoe lang het geldt, en het bestuursorgaan mag er voorschriften aan verbinden.

Het artikel bevat een bevoegdheid, geen verplichting. Er staat kan, niet moet. Er bestaat dus geen recht op uitstel, maar het bestuursorgaan moet een verzoek wel serieus beoordelen en zijn weigering kunnen motiveren. Uitstel is bovendien in het belang van het bestuursorgaan zelf: een schuldenaar die de ruimte krijgt om in termijnen te betalen, levert vaak meer op dan een schuldenaar die wordt vastgelopen in invorderingskosten.

Wat uitstel wel en niet doet

Uitstel laat de schuld bestaan. Het bedrag verdwijnt niet en wordt niet verlaagd; alleen de inning wordt tijdelijk stilgelegd. Drie dingen zijn daarbij belangrijk. Ten eerste geldt de bescherming van het tweede lid alleen voor aanmanen en invorderen. Ten tweede blijft verrekening gewoon mogelijk: artikel 4:93 Awb, vijfde lid, bepaalt uitdrukkelijk dat uitstel van betaling daaraan niet in de weg staat. Wie uitstel heeft gekregen en toch merkt dat er bedragen worden ingehouden op een uitkering of toeslag, kan dus best met een rechtmatige verrekening te maken hebben. Ten derde loopt de wettelijke rente over de uitstelperiode door, tenzij bij het uitstel iets anders is bepaald; dat staat in artikel 4:101 Awb.

Een beschikking met een einddatum

Het derde lid eist dat in de beschikking staat voor welke termijn het uitstel geldt. Uitstel voor onbepaalde tijd bestaat dus niet. Dat beschermt beide kanten: de schuldenaar weet tot wanneer hij rust heeft en wanneer hij weer moet betalen, en het bestuursorgaan legt zich niet vast voor onbepaalde duur. Omdat het om een beschikking gaat, staat er ook bezwaar en beroep open, bijvoorbeeld tegen een weigering of tegen een uitstel dat veel korter is dan gevraagd.

Voorschriften bij het uitstel

Het vierde lid staat toe dat aan het uitstel voorschriften worden verbonden. Denk aan de afspraak dat er in maandelijkse termijnen wordt afgelost, dat wijzigingen in inkomen of adres direct worden doorgegeven, of dat bepaalde gegevens worden aangeleverd. Die voorschriften zijn geen vrijblijvende wensen: worden ze niet nageleefd, dan kan het bestuursorgaan op grond van artikel 4:96 Awb de uitstelbeschikking intrekken of wijzigen, en herleeft de bevoegdheid om aan te manen en in te vorderen.

Een voorbeeld

Een ondernemer krijgt een boete opgelegd en ziet dat hij die niet binnen de betaaltermijn kan voldoen. Voordat de termijn verstrijkt, vraagt hij schriftelijk om uitstel en biedt hij aan het bedrag in zes maandelijkse termijnen te betalen. Het bestuursorgaan verleent uitstel voor zes maanden en verbindt daaraan het voorschrift dat elke termijn voor de eerste van de maand binnen is. Gedurende die zes maanden krijgt hij geen aanmaning. Slaat hij twee termijnen over, dan kan het uitstel worden ingetrokken en staat het hele restant weer opeisbaar open.

In de praktijk

• Vraag op tijd. Vraag uitstel liefst voordat de betaaltermijn van artikel 4:87 Awb is verstreken. Daarmee voorkomt u dat er kosten bijkomen en rente gaat lopen voordat het uitstel wordt beoordeeld.
• Doe een concreet voorstel. Een verzoek met een reëel aflosplan en een onderbouwing van uw financiële situatie maakt meer kans dan een algemene vraag om lucht.
• Lees de voorschriften. De meeste uitstellen sneuvelen niet op de inhoud, maar doordat een afgesproken termijnbetaling wordt gemist.
• Voor het bestuursorgaan: zet de einddatum, het afgesproken bedrag per termijn en de gevolgen van niet naleven expliciet in de beschikking, met een rechtsmiddelenverwijzing. Dat voorkomt discussie op het moment dat u moet ingrijpen.