Artikel 4:120 Awb: Wie betaalt de kosten van het dwangbevel?

Wie na een aanmaning nog steeds niet betaalt, kan te maken krijgen met een dwangbevel: een schriftelijk bevel van het bestuursorgaan dat zonder tussenkomst van de rechter kan worden uitgevoerd. Dit artikel regelt de rekening die daarbij hoort. De kosten van de betekening en van de tenuitvoerlegging komen niet voor rekening van de overheid, maar van degene tegen wie het dwangbevel is uitgevaardigd.

De gedachte daarachter is eenvoudig: de kosten worden gemaakt omdat iemand niet op tijd heeft betaald. Zou de gemeenschap ze dragen, dan zou een schuldenaar die wél betaalt meebetalen aan de inning bij iemand die dat niet doet. Tegelijk betekent dit dat de rekening snel oploopt, en dat het bijna altijd goedkoper is om alsnog te betalen dan om het op een beslag aan te laten komen.

Twee soorten kosten

Het tweede lid maakt onderscheid tussen gerechtelijke en buitengerechtelijke kosten. De gerechtelijke kosten zijn de kosten van de ambtshandelingen die een gerechtsdeurwaarder verricht: het uitbrengen van het exploot waarmee het dwangbevel wordt betekend, het leggen van beslag op loon, bankrekening of goederen, en wat daarbij komt kijken. Voor die handelingen gelden vaste tarieven die zijn vastgesteld op grond van artikel 434a Rv.

De buitengerechtelijke kosten zijn de kosten die daarbuiten worden gemaakt bij de inning. Ook daarvoor gelden vaste tarieven, die bij algemene maatregel van bestuur worden bepaald. In beide gevallen is er dus een tariefstelsel: het bestuursorgaan mag niet zelf een bedrag bedenken en dat als kosten doorbelasten.

Dat tariefstelsel is voor de schuldenaar een waarborg. U kunt de rekening naast de tarieven leggen en nagaan of alleen handelingen in rekening zijn gebracht die ook werkelijk zijn verricht.

Betalen helpt niet tegen de kosten die al zijn gemaakt

Het derde lid regelt een situatie die in de praktijk vaak tot verbazing leidt. Wordt het dwangbevel niet of maar gedeeltelijk uitgevoerd omdat de schuldenaar alsnog betaalt, dan blijven de kosten toch verschuldigd. Wie na de betekening de hoofdsom overmaakt, is dus nog niet klaar: de kosten van die betekening staan nog open.

Dat is geen sanctie op het alsnog betalen, maar een gevolg van het feit dat de kosten op dat moment al zijn gemaakt. De deurwaarder heeft zijn werk verricht en dat werk was nodig geworden doordat er eerder niet is betaald.

Een voorbeeld

Een cateringbedrijf krijgt een boete opgelegd wegens overtreding van de voedselveiligheidsregels. Het bedrijf laat de betaaltermijn verlopen, reageert niet op de aanmaning en krijgt vervolgens een dwangbevel betekend. De volgende ochtend maakt de eigenaar het boetebedrag alsnog over. Het beslag gaat niet door, maar de kosten van de betekening blijven staan. Betaalt hij ook die kosten niet, dan kan de tenuitvoerlegging daarvoor gewoon worden voortgezet.

In de praktijk

• Voor de schuldenaar: reageer op de aanmaning, ook als u het bedrag niet in één keer kunt missen. Een betalingsregeling of een verzoek om uitstel is altijd goedkoper dan een dwangbevel.
• Voor de schuldenaar: betaalt u na de betekening alsnog, vraag dan meteen een gespecificeerde opgave van de openstaande kosten, zodat u niet later opnieuw een aanmaning krijgt voor een klein restbedrag.
• Voor het bestuursorgaan: specificeer de kosten per verrichte handeling en houd u aan de vastgestelde tarieven. Een ongespecificeerde kostenpost nodigt uit tot discussie en tot een gang naar de rechter.
• Voor beiden: de kosten van het dwangbevel horen ook thuis in het dwangbevel zelf. Artikel 4:122 Awb schrijft voor dat het stuk vermeldt welke kosten in rekening worden gebracht en dat het op kosten van de schuldenaar kan worden uitgevoerd.