Artikel 7:19 Awb: Wie hoort er in administratief beroep?

Dit artikel bepaalt wie de hoorzitting in administratief beroep houdt en of die zitting openbaar is. Uitgangspunt is dat het beroepsorgaan zelf hoort. Een wettelijke regeling kan het horen opdragen aan een adviescommissie met onafhankelijke leden. En anders dan veel mensen verwachten, is de zitting in beginsel voor iedereen toegankelijk.

Horen door het beroepsorgaan zelf

Het eerste lid legt het horen bij het beroepsorgaan. Dat is het orgaan dat straks ook beslist, en daar zit de winst: wie beslist, heeft de betrokkenen zelf gezien en gehoord. In de praktijk hoort een groter orgaan niet altijd voltallig; het horen kan aan personen binnen het orgaan worden overgelaten, mits wat op de zitting is gezegd de beslissers ook echt bereikt. Daarvoor is het verslag van artikel 7:21 Awb bedoeld.

Horen door een adviescommissie

Het tweede lid maakt het mogelijk dat het horen bij of krachtens de wet wordt opgedragen aan een adviescommissie. Zo'n commissie moet ten minste één lid hebben dat geen deel uitmaakt van het beroepsorgaan en niet onder verantwoordelijkheid daarvan werkt. Die eis van externe inbreng geeft de procedure afstand tot het orgaan dat de zaak eerder beoordeelde.

Let op de grondslag: dit kan alleen als de wet erin voorziet. Een beroepsorgaan mag niet uit eigen beweging besluiten dat voortaan een commissie hoort en zich daarachter verschuilen. Bestaat de commissie wel, dan blijft het beroepsorgaan verantwoordelijk voor de beslissing; het advies van de commissie is een advies, geen uitspraak.

Openbaarheid als hoofdregel

Het derde lid maakt de zitting openbaar. Publiek en pers mogen erbij zijn, tenzij het beroepsorgaan anders beslist op verzoek van een belanghebbende of uit eigen beweging om gewichtige redenen. Dat past bij het karakter van administratief beroep: een ander bestuursorgaan buigt zich over de zaak, en controleerbaarheid is daarbij van belang. In de bezwaarprocedure ligt dat anders. Daar volgt openbaarheid niet uit de wet: artikel 7:5 Awb, tweede lid, laat het aan het bestuursorgaan zelf om te bepalen of de hoorzitting openbaar is.

Let op het verschil tussen de twee routes. Vraagt een belanghebbende om een besloten zitting, dan beslist het beroepsorgaan over dat verzoek; de wet eist daarvoor niet uitdrukkelijk gewichtige redenen, maar een goede onderbouwing helpt wel. Wil het beroepsorgaan uit eigen beweging de deuren sluiten, dan kan dat alleen om gewichtige redenen. Die kunnen liggen in de bescherming van de persoonlijke levenssfeer, in medische gegevens of in bedrijfsvertrouwelijke informatie.

Een voorbeeld

Een zorgaanbieder gaat in administratief beroep tegen een besluit dat mede is gebaseerd op dossiers van cliënten. Op de zitting moeten die gegevens worden besproken. De zorgaanbieder verzoekt om een besloten behandeling. Het beroepsorgaan kan dat verzoek honoreren voor het deel van de zitting waarin de dossiers aan de orde komen, en de rest openbaar houden. Zo blijft de inbreuk op de openbaarheid beperkt tot wat nodig is.

In de praktijk

• Voor de burger: wilt u niet dat buitenstaanders meeluisteren, vraag dan vooraf schriftelijk om een besloten zitting en leg uit waarom. Op de dag zelf is het lastiger te regelen.
• Voor de burger: hoort een adviescommissie u, vraag dan wie de leden zijn en voor wie zij werken. Bij twijfel over onafhankelijkheid kunt u dat meteen aan de orde stellen.
• Voor het bestuursorgaan: zorg dat de mensen die het horen doen daadwerkelijk betrokken zijn bij de beslissing, of dat het verslag onverkort bij de beslissers terechtkomt.
• Voor het bestuursorgaan: leg een beslissing over beslotenheid vast met de reden. Openbaarheid is de hoofdregel en afwijking vraagt om motivering.