Artikel 8:14 Awb: Zaken voegen en weer splitsen

Dit artikel geeft de bestuursrechter twee bevoegdheden die bij elkaar horen: hij mag zaken die over hetzelfde of over een verwant onderwerp gaan samen behandelen, en hij mag zaken die eerder zijn samengevoegd weer splitsen. Beide beslissingen zijn puur procedureel; ze zeggen niets over wie gelijk krijgt.

Voeging bespaart tijd voor iedereen. Eén zitting, één keer dezelfde stukken doornemen, één keer dezelfde deskundige bevragen. Splitsing is het spiegelbeeld: als blijkt dat één van de gevoegde zaken nog veel onderzoek vergt en de andere rijp is voor beslissing, hoeft de ene zaak niet te wachten op de andere.

Hetzelfde of een verwant onderwerp

De drempel is laag. Er hoeft geen sprake te zijn van dezelfde partijen of van hetzelfde besluit; verwantschap van het onderwerp volstaat. Denk aan meerdere beroepen tegen hetzelfde besluit, aan een reeks besluiten tegen dezelfde persoon in dezelfde kwestie, of aan verschillende besluiten die op precies dezelfde rechtsvraag stuklopen.

Gevoegde zaken houden hun eigen zaaknummer en hun eigen partijen; er ontstaat dus niet één nieuwe zaak. Wel doet de bestuursrechter over de gevoegde zaken één uitspraak. Wil hij weer afzonderlijke uitspraken doen, dan moet hij de zaken eerst splitsen.

Wie beslist en wanneer

De bestuursrechter beslist zelf, uit eigen beweging of naar aanleiding van een verzoek. Een partij kan om voeging of splitsing vragen tot het onderzoek ter zitting wordt gesloten. Die termijn is ruimer dan bij verwijzing naar een andere rechtbank: daar moet het verzoek er zijn vóór de zitting begint. Hier mag het dus nog tijdens de zitting, tot het moment waarop de rechter het onderzoek sluit en de zaak voor beslissing meeneemt.

Het artikel spreekt over de bestuursrechter, niet alleen over de rechtbank. De bevoegdheid geldt daarom ook in hoger beroep en bij de voorzieningenrechter.

Een voorbeeld

Een gemeente weigert een horecavergunning en legt kort daarna een last onder dwangsom op omdat het pand toch open is. De ondernemer stelt tegen beide besluiten beroep in. De zaken hebben dezelfde feiten en grotendeels dezelfde discussie over de vraag of het pand een café of een lunchroom is. De rechtbank voegt de zaken en behandelt ze op één zitting. Blijkt tijdens die zitting dat over de hoogte van de dwangsom nog een rapport nodig is, dan kan de rechtbank de zaken weer splitsen: de vergunningzaak wordt beslist, de dwangsomzaak gaat door.

In de praktijk

• Voor de burger of ondernemer: vraag zelf om voeging als je meerdere procedures hebt lopen die over hetzelfde gaan. Je bespaart reistijd, zittingsdagen en vaak ook kosten van rechtsbijstand.
• Let op bij de beroepsgronden: ook na voeging moet je per zaak duidelijk maken welke grond op welk besluit slaat. Eén verhaal dat over alles tegelijk gaat, maakt het risico groter dat een grond in een van de zaken onbesproken blijft.
• Voor het bestuursorgaan: lever bij samenhangende zaken één set stukken met een duidelijke verwijzing per zaaknummer aan, en meld de samenhang in het verweerschrift.
• Verwacht geen apart besluit met motivering: voeging en splitsing zijn ordemaatregelen. De rechter kan ze aankondigen in een brief of eenvoudigweg op zitting mededelen.

Ligt de samenhangende zaak bij een andere rechtbank, dan is voeging niet meteen mogelijk. Dan is eerst verwijzing op grond van artikel 8:13 Awb nodig.