Artikel 10:26 Awb: Goedkeuring alleen als de wet dat voorschrijft

Dit artikel bepaalt dat besluiten alleen aan goedkeuring kunnen worden onderworpen als een wet dat voorschrijft, of als een regeling die haar bevoegdheid aan een wet ontleent dat doet. Een toezichthoudend orgaan kan dus niet uit eigen beweging bedingen dat het eerst naar een besluit wil kijken voordat dat besluit mag werken.

Achter deze regel zit een keuze over verhoudingen tussen overheden. Gemeenten, provincies, waterschappen en zelfstandige bestuursorganen hebben eigen bevoegdheden. Goedkeuring is een inbreuk daarop: een ander orgaan kan hun besluit tegenhouden. Zo'n inbreuk hoort niet in onderlinge afspraken of in beleid thuis, maar in een democratisch vastgestelde regeling die iedereen kan raadplegen.

Bij of krachtens de wet

"Bij de wet" betekent dat de goedkeuringseis in een wet zelf staat. "Krachtens de wet" betekent dat een lagere regeling de eis stelt, maar dat die regeling daarvoor wel een wettelijke basis moet hebben, bijvoorbeeld een algemene maatregel van bestuur of een verordening die op grond van een wet is vastgesteld. De keten van bevoegdheden moet dus altijd bij een wet uitkomen.

Wat niet volstaat: een convenant, een subsidiebeschikking waarin een gemeente bedingt dat zij vervolgbesluiten wil goedkeuren, een aanwijzing van een ministerie zonder wettelijke grondslag, of een interne werkafspraak. Dat kunnen praktische afspraken zijn, maar zij maken een besluit niet goedkeuringsplichtig in de zin van deze wet.

Wat er gebeurt als de grondslag ontbreekt

Ontbreekt een wettelijk voorschrift, dan is het besluit gewoon een besluit dat volgens de normale regels in werking treedt na bekendmaking; artikel 3:40 Awb bepaalt dat een besluit niet in werking treedt voordat het is bekendgemaakt. Het orgaan dat het besluit nam, hoeft dan niet te wachten. Een brief van een ander orgaan waarin "goedkeuring" wordt verleend of geweigerd verandert daar niets aan.

Omgekeerd geldt: staat de goedkeuringseis er wel, dan is zij dwingend. Het besluitnemende orgaan kan er niet van afzien omdat het haast heeft of omdat het zeker weet dat de goedkeuring er toch wel komt.

Een voorbeeld

Een provincie vindt dat een gemeente er een te ruimhartig kwijtscheldingsbeleid op nahoudt en schrijft dat toekomstige wijzigingen van dat beleid eerst aan gedeputeerde staten moeten worden voorgelegd ter goedkeuring. Als geen enkele wet die eis stelt, mist de provincie de bevoegdheid. De gemeente kan haar beleidsregels vaststellen en bekendmaken; het beleid werkt vanaf dat moment, ook zonder provinciale zegen.

In de praktijk

Voor bestuursorganen die goedkeuring eisen. Zoek de bepaling op waaruit de goedkeuringsplicht volgt en noem die in uw correspondentie. Kunt u die niet aanwijzen, dan is de weg van overleg, advies of eventueel andere toezichtsinstrumenten de juiste, niet goedkeuring.

Voor bestuursorganen die goedkeuring gevraagd wordt. Controleer of de eis klopt voordat u uw besluit maandenlang op de plank laat liggen. Onnodig wachten kost tijd en kan burgers en ondernemers duperen.

Voor burgers en ondernemers. Krijgt u te horen dat een besluit nog niet kan ingaan omdat een ander orgaan het moet goedkeuren, vraag dan waar dat is geregeld. Uit het antwoord blijkt of het gaat om een echte wettelijke horde of om een interne afstemmingsronde die uw zaak niet mag ophouden.