Artikel 7:13 Awb: De onafhankelijke bezwaaradviescommissie

Dit artikel geldt zodra een bestuursorgaan een adviescommissie inschakelt om over bezwaarschriften te adviseren. Veel gemeenten, waterschappen en provincies werken met zo'n commissie, vaak een commissie bezwaarschriften genoemd. Kiest een bestuursorgaan daarvoor en voldoet de commissie aan de eisen van het eerste lid, dan verschuift een aantal taken van het bestuursorgaan naar de commissie en gelden extra waarborgen.

De achterliggende gedachte is dat bezwaar een heroverweging door het bestuursorgaan zelf is, wat het risico meebrengt dat dezelfde mensen hun eigen besluit nog eens bevestigen. Een commissie met een voorzitter van buiten breekt die kring open en zorgt voor een frisse blik op het dossier.

Wanneer dit artikel van toepassing is

Het eerste lid stelt drie eisen. De commissie bestaat uit een voorzitter en ten minste twee leden. De voorzitter maakt geen deel uit van het bestuursorgaan en werkt ook niet onder zijn verantwoordelijkheid: geen wethouder dus, en geen ambtenaar van de eigen organisatie. En de commissie voldoet aan eventuele eisen die een ander wettelijk voorschrift stelt. Wordt aan een van die eisen niet voldaan, dan is dit artikel niet van toepassing en gelden alleen de gewone regels over horen en beslissen.

Het tweede lid verplicht het bestuursorgaan om zo spoedig mogelijk aan de indiener te melden dat een commissie zal adviseren. Die weet dan dat hij niet bij een ambtenaar maar bij een commissie zijn verhaal zal doen, en kan zich daarop voorbereiden.

Het horen door de commissie

Als dit artikel geldt, hoort de commissie de belanghebbenden. Zij kan het horen ook opdragen aan de voorzitter alleen of aan een lid, maar alleen aan een lid dat zelf buiten de organisatie van het bestuursorgaan staat. Een intern lid mag de hoorzitting dus niet in zijn eentje afdoen.

Het vijfde lid regelt de andere kant van de tafel. Een vertegenwoordiger van het bestuursorgaan wordt uitgenodigd en krijgt de gelegenheid het standpunt van het bestuursorgaan toe te lichten. De hoorzitting wordt daarmee een gesprek waarin beide kanten hun verhaal doen tegenover een derde die nog geen positie heeft ingenomen.

Het vierde lid verplaatst enkele beslissingen naar de commissie: of terinzagelegging van stukken achterwege blijft omdat geheimhouding om gewichtige redenen geboden is (artikel 7:4 Awb, zesde lid), of de hoorzitting openbaar is (artikel 7:5 Awb, tweede lid), en of van horen mag worden afgezien (artikel 7:3 Awb), tenzij een wettelijk voorschrift anders bepaalt. Juist die knopen zou het bestuursorgaan niet zelf moeten doorhakken.

Het advies en het afwijken daarvan

Het advies wordt schriftelijk uitgebracht en bevat een verslag van het horen. Dat verslag is belangrijk: het is vaak het enige vastgelegde beeld van wat er op de zitting is gezegd en toegezegd. Het advies zelf is niet bindend; het bestuursorgaan neemt de beslissing op bezwaar.

Wijkt die beslissing af van het advies, dan eist het zevende lid twee dingen. De beslissing vermeldt de reden voor de afwijking, en het advies gaat mee met de beslissing. De bezwaarmaker kan dan lezen wat de commissie vond en waarom het bestuursorgaan daar toch anders over denkt.

Een voorbeeld. Een ondernemer krijgt een last onder dwangsom omdat zijn terras te groot zou zijn. De commissie adviseert de last te herroepen omdat de opmeting rammelt. Het college laat de last toch in stand op basis van een nieuwe meting. Over die nieuwe meting moet het de ondernemer eerst de gelegenheid geven te worden gehoord (artikel 7:9 Awb). Daarna moet in de beslissing staan dat en waarom van het advies wordt afgeweken, en moet het advies worden meegestuurd.

In de praktijk

Voor de burger of ondernemer: vraag na afloop om het verslag en het advies, ook als u wint. Krijgt u een beslissing die afwijkt van het advies zonder dat het advies is meegestuurd, vraag er dan meteen om; u hebt het nodig om te beoordelen of beroep kansrijk is. Voor het bestuursorgaan: controleer of de voorzitter werkelijk buiten de organisatie staat, laat de commissie zelf beslissen over geheimhouding, openbaarheid en afzien van horen, en onderbouw een afwijking van het advies inhoudelijk.