Artikel 5:19 Awb: Controle van vervoermiddelen en lading

Toezicht houdt niet op bij de poort van een bedrijf. Dit artikel geeft de toezichthouder de bevoegdheden die hij nodig heeft om onderweg te controleren: hij mag vervoermiddelen onderzoeken, de lading bekijken, de voorgeschreven papieren inzien en vorderen dat een bestuurder of schipper stilhoudt en naar een aangewezen plek komt.

Door alle leden heen loopt dezelfde begrenzing: het moet gaan om vervoermiddelen, ladingen of documenten waarvoor de toezichthouder een toezichthoudende taak heeft. Dat is geen detail. Een toezichthouder mag niet elk voertuig controleren dat hem toevallig aanstaat, maar alleen vervoer dat binnen zijn eigen toezichtsdomein valt. Waar dat domein ligt, volgt uit de regeling of het besluit waarmee hij is aangewezen.

Het vervoermiddel en de lading

Het eerste lid gaat over het vervoermiddel zelf: de vrachtwagen, de bestelbus, de aanhanger, het schip. Denk aan de technische staat, de inrichting of de aanwezige voorzieningen. Het tweede lid gaat over wat erin zit, en daar geldt een extra voorwaarde: de toezichthouder moet naar zijn redelijk oordeel aannemen dat er zaken worden vervoerd die onder zijn toezicht vallen. Dat is een lichte drempel, maar wel een drempel. Er moet iets zijn waaruit hij dat afleidt — het type voertuig, de bedrijfsnaam op de zijkant, een vrachtbrief, een eerdere melding — en niet enkel willekeur.

De papieren van de bestuurder

Het derde lid geeft recht op inzage in de wettelijk voorgeschreven bescheiden die met zijn toezichtstaak samenhangen: vrachtbrieven, vervoersdocumenten, certificaten, registraties. Het gaat uitsluitend om documenten die de wet voorschrijft binnen dat domein, niet om willekeurige papieren of om privécorrespondentie van de chauffeur. Wil de toezichthouder weten wie de bestuurder is, dan gebruikt hij daarvoor niet dit lid maar artikel 5:16a Awb.

Stilhouden en overbrengen

Het vierde lid maakt de rest praktisch uitvoerbaar: de toezichthouder mag van de bestuurder van een voertuig of de schipper van een vaartuig vorderen dat hij stilhoudt en het vervoermiddel naar een aangewezen plaats brengt — een parkeerhaven, een weegbrug, een controleterrein, een ligplaats. Zonder die bevoegdheid zou controle langs de weg of op het water niet werken. Omdat een stopteken gevaarlijk is als niet duidelijk is wie het geeft, bepaalt het vijfde lid dat de minister van Justitie en Veiligheid bij regeling vastlegt op welke manier de vordering tot stilhouden wordt gedaan. De gedachte daarachter is dat een weggebruiker moet kunnen zien dat het om een bevoegd gegeven teken gaat.

Een toezichthouder die is aangewezen voor het toezicht op het vervoer van afvalstoffen ziet op een bedrijventerrein een containerwagen rijden met het logo van een inzamelbedrijf. Hij geeft op de voorgeschreven wijze een stopteken en vraagt de chauffeur naar de weegbrug te rijden. Daar bekijkt hij de begeleidingsbrieven en de inhoud van de container. Komt de lading niet overeen met de papieren, dan legt hij dat vast en meldt hij het aan zijn bestuursorgaan. Rijdt even later een touringcar met schoolkinderen langs, dan mag hij die niet laten stoppen: dat vervoer valt buiten zijn toezichtstaak.

In de praktijk

• Voor chauffeur en schipper: stop eerst. Wordt het teken op de voorgeschreven manier gegeven, dan bent u verplicht te stoppen. Een discussie over de bevoegdheid voert u achteraf, niet langs de kant van de weg.
• Vraag naar het toezichtsdomein. U mag weten waarop deze toezichthouder toezicht houdt. Die omschrijving bepaalt of hij uw voertuig en uw lading mag onderzoeken.
• Houd de papieren bij de hand. Vervoersdocumenten die de wet voorschrijft, moet u kunnen tonen. Dat scheelt een lange controle.
• Voor het bestuursorgaan: omschrijf in het aanwijzingsbesluit scherp waarop het toezicht ziet. Die omschrijving bepaalt hier rechtstreeks de reikwijdte van de bevoegdheid, en op grond van artikel 5:14 Awb kan zij ook bewust worden ingeperkt.

Wie moet meewerken aan het stilhouden, het openen van een laadruimte of het overleggen van papieren, doet dat op grond van artikel 5:20 Awb. Moet de lading niet alleen worden bekeken maar ook bemonsterd, dan is artikel 5:18 Awb de grondslag.