Boek 10 Artikel 7 (10:7 BW)

Voorrangsregels van bijzonder dwingend recht

Bepalingen van bijzonder dwingend recht zijn bepalingen aan de inachtneming waarvan een staat zo veel belang hecht voor de handhaving van zijn openbare belangen, zoals zijn politieke, sociale of economische organisatie, dat zij moeten worden toegepast op elk geval dat onder de werkingssfeer ervan valt, ongeacht welk recht overigens van toepassing is.
De toepassing van het recht waarnaar een verwijzingsregel verwijst, blijft achterwege, voor zover in het gegeven geval bepalingen van Nederlands bijzonder dwingend recht toepasselijk zijn.
Bij de toepassing van het recht waarnaar een verwijzingsregel verwijst, kan gevolg worden toegekend aan bepalingen van bijzonder dwingend recht van een vreemde staat waarmee het geval nauw is verbonden. Bij de beslissing of aan deze bepalingen gevolg moet worden toegekend, wordt rekening gehouden met hun aard en strekking alsmede met de gevolgen die uit het toepassen of het niet toepassen van deze bepalingen zouden voortvloeien.

Toelichting

Sommige regels wil een staat hoe dan ook toegepast zien, ook als de zaak eigenlijk door buitenlands recht wordt beheerst. Artikel 10:7 BW geeft daar een naam en een kader voor. Het eerste lid omschrijft wanneer een bepaling zo zwaar weegt: als zij raakt aan belangen die een land voor zichzelf onmisbaar acht, bijvoorbeeld in de sfeer van zijn staatsinrichting, zijn samenleving of zijn economie, en zij daarom hoort te gelden voor alles wat binnen haar bereik valt. Zulke bepalingen heten voorrangsregels.

Nederlandse voorrangsregels gaan voor

Het tweede lid trekt daaruit de conclusie. Wijst een verwijzingsregel buitenlands recht aan, dan blijft dat recht buiten toepassing voor zover Nederlandse bepalingen van bijzonder dwingend recht op het geval van toepassing zijn. Het gaat opnieuw om een gedeeltelijke ingreep: alleen op het punt waar de voorrangsregel iets voorschrijft. Voor het overige blijft het aangewezen recht gewoon gelden.

Buitenlandse voorrangsregels: kan, moet niet

Het derde lid kijkt naar de andere kant. Kent een vreemde staat waarmee de zaak nauw samenhangt zelf zo'n dwingende bepaling, dan mag de rechter daaraan gevolg toekennen. Verplicht is hij daartoe niet. Bij die beslissing weegt hij mee wat die bepalingen beogen en wat er gebeurt als hij ze wel of niet toepast. Zo houdt de wet ruimte voor de belangen van een ander land zonder daar automatisch aan gebonden te zijn.

Een voorbeeld met twee landen

Een Nederlandse leverancier en een Turkse afnemer kiezen voor hun overeenkomst het recht van een derde land. Geldt in Nederland voor deze handel een verbods- of vergunningsregeling die als voorrangsregel is bedoeld, dan werkt die door, ongeacht die rechtskeuze. Voor overeenkomsten gaat wel de Europese verordening over het recht dat van toepassing is op verbintenissen uit overeenkomst voor, en die laat aan voorrangsregels van een andere staat duidelijk minder ruimte dan het derde lid van dit artikel. Daarbuiten mag de rechter aan een dwingende bepaling van een nauw betrokken vreemde staat, zoals een uitvoerverbod, gevolg toekennen als hij dat, gelet op aard en strekking, aangewezen vindt.

Houd drie dingen uit elkaar

Een voorrangsregel dringt zichzelf op; de openbare orde van artikel 10:6 BW houdt juist iets tegen.
Gewone dwingende regels van Nederlands recht zijn geen voorrangsregels: die gelden alleen als Nederlands recht op de verhouding van toepassing is.

- Een rechtskeuze van partijen kan een voorrangsregel niet uitschakelen; dat is precies waarvoor de figuur bestaat.

In de praktijk

Ga bij een internationaal contract of een grensoverschrijdende activiteit niet alleen na welk recht van toepassing is, maar ook of er Nederlandse regels zijn die zich daar niets van aantrekken. Denk aan bescherming van zwakkere partijen en aan regels van markt- en handelstoezicht. Wie daar overheen leest, ontdekt pas achteraf dat een deel van de afspraak geen stand houdt.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Wanneer werkt een buitenlandse voorrangsregel door?

Hoge Raad · 2023-06-09 · ECLI:NL:HR:2023:865

Musea op de Krim en de staat Oekraïne vorderden beide afgifte van kunstschatten die voor de afscheiding van de Krim in bruikleen waren gegeven aan een Nederlands museum. Het hof merkte een Oekraïense ministeriële maatregel aan als buitenlandse voorrangsregel waaraan gevolg moest worden toegekend. De Hoge Raad overwoog dat art. 10:7 lid 3 BW zowel ziet op bijzonder dwingend recht van een staat wiens recht het geval overigens niet beheerst, als op dat van de staat wiens recht het geval wel beheerst; vervolgens moet aan de maatstaf van het eerste lid worden beoordeeld of het om bijzonder dwingend recht gaat, en ten slotte of het geval nauw met die staat is verbonden, waarbij aard en strekking van de regel en de gevolgen van wel of niet toepassen meewegen. Over de inhoud en de uitleg van het Oekraïense recht zelf kon in cassatie niet worden geklaagd.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst