Boek 10 Artikel 32 (10:32 BW)

De erkenning van buitenlandse huwelijken is ruimhartig, maar niet grenzeloos. Artikel 10:32 BW zet daar de tegenhanger tegenover: verzet de openbare orde zich kennelijk tegen erkenning, dan blijft zij achterwege. De wet laat het niet bij die algemene maatstaf, maar noemt daarnaast een aantal gevallen waarin erkenning in ieder geval wordt geweigerd. Een deel daarvan beschermt de echtgenoot die bij de sluiting geen vrije keuze had; de overige gevallen berusten op een beletsel dat met die keuzevrijheid niets te maken heeft, namelijk een nog lopende eerdere verbintenis met een duidelijke band met Nederland en nauwe verwantschap tussen de echtgenoten.

De gevallen die de wet noemt

• Een van de echtgenoten was al getrouwd of had al een geregistreerd partnerschap, terwijl die eerdere partner de Nederlandse nationaliteit bezat, of terwijl de echtgenoot zelf die nationaliteit bezat of zijn gewone verblijfplaats in Nederland had, tenzij die eerdere verbintenis inmiddels is ontbonden of nietig verklaard.
• De echtgenoten waren in rechte lijn verwant of broer en zus, door bloedverwantschap of door adoptie, tenzij die familieband later is verbroken omdat biologische verwantschap ontbrak of omdat de adoptie is herroepen.
• Een van de echtgenoten had de leeftijd van achttien jaar nog niet bereikt, tenzij beiden die leeftijd hebben bereikt op het moment dat erkenning wordt gevraagd.
• Een van de echtgenoten kon geestelijk geen toestemming geven, tenzij hij dat inmiddels wel kan en uitdrukkelijk met erkenning instemt.

- Een van de echtgenoten had niet vrijelijk toestemming gegeven, tenzij hij nu uitdrukkelijk met erkenning instemt.

De rol van de uitzonderingen

Elke grond kent een tenzij, maar die uitzonderingen werken niet alle hetzelfde. Alleen waar het aan geestelijk vermogen of aan vrije wil ontbrak, verlangt de wet dat de betrokkene nu zelf uitdrukkelijk met de erkenning instemt; daar ligt de beslissing dus bij degene die beschermd moest worden, en niet bij degene die de druk uitoefende. Bij de leeftijdsgrond vervalt het beletsel zodra beide echtgenoten achttien jaar zijn op het tijdstip waarop om erkenning wordt verzocht, ongeacht hoe zij daar zelf over denken. En bij een eerdere verbintenis of bij verwantschap telt uitsluitend of die verbintenis inmiddels is ontbonden of nietig verklaard, respectievelijk of de familieband is verbroken; de wil van de betrokkene speelt daarbij geen rol.

Een voorbeeld met twee landen

Een meisje van vijftien wordt in een ander land uitgehuwelijkt aan een oudere man en het paar vestigt zich in Nederland. Dat huwelijk wordt hier niet erkend zolang zij de leeftijd van achttien jaar niet heeft bereikt. Bereikt zij die leeftijd en zijn beiden dan meerderjarig, dan kan erkenning alsnog aan de orde komen. Was er sprake van dwang, dan hangt erkenning af van haar eigen uitdrukkelijke instemming.

In de praktijk

Bent u zelf de partij die bescherming nodig heeft, weet dan dat niet-erkenning hier de hoofdregel is en dat de wet u niet dwingt in te stemmen. Zoek hulp bij een instantie die daarin is gespecialiseerd voordat u een verklaring aflegt. Werkt u met deze bepaling aan de andere kant van de tafel, ga dan zorgvuldig na wat er op het moment van de huwelijkssluiting gold: leeftijd, eerdere verbintenissen en verwantschap worden naar dat tijdstip beoordeeld.