Boek 10 Artikel 22 (10:22 BW)

Nationaliteit is geen vaststaand gegeven; mensen naturaliseren, verliezen een nationaliteit of krijgen er een bij. Omdat de naam aan de nationaliteit is gekoppeld, moet duidelijk zijn wat er dan met de naam gebeurt. Het eerste lid geeft het antwoord: vanaf de wijziging geldt het recht van de nieuwe nationaliteit, inclusief wat dat recht zelf zegt over de gevolgen van zo'n wisseling voor de naam.

Het nieuwe recht spreekt ook over het verleden

Dat laatste is belangrijker dan het lijkt. Sommige stelsels bepalen dat wie hun nationaliteit verkrijgt, zijn naam aanpast aan de plaatselijke gebruiken; andere laten de bestaande naam juist ongemoeid. Doordat de wet die overgangsregels van het nieuwe recht meeneemt, wordt de vraag niet in Nederland maar in dat stelsel zelf beantwoord.

Naturalisatie in Nederland verandert de naam niet

Het tweede lid maakt voor de Nederlandse situatie een duidelijke keuze. Wie de Nederlandse nationaliteit verkrijgt, houdt zijn geslachtsnaam en voornamen. Er zijn twee uitzonderingen: het ene geval van naamskeuze dat artikel 10:25 onder b BW noemt, bij een kind dat door optie Nederlander wordt, en de mogelijkheden die de Rijkswet op het Nederlanderschap zelf biedt om bij naturalisatie de naam aan te passen. Buiten die gevallen blijft de naam zoals hij was.

Een voorbeeld met twee landen

Een vrouw met de Turkse nationaliteit wordt Nederlander. Haar naam blijft in beginsel ongewijzigd; zij hoeft haar naam niet te vernederlandsen en dat gebeurt ook niet vanzelf. Wil zij haar naam wel aanpassen, dan moet zij een van de wegen bewandelen die daarvoor bestaan, waaronder de regeling bij naturalisatie zelf. Andersom geldt: verkrijgt een Nederlander een nieuwe buitenlandse nationaliteit, dan bepaalt dat nieuwe recht wat dat voor zijn naam betekent.

Let op de volgorde in de tijd

• Eerst staat vast wanneer de nationaliteit is veranderd; dat moment bepaalt welk recht op de naam van toepassing is.
• Wat er met de tot dan toe gevoerde naam gebeurt, beantwoordt het recht van de nieuwe nationaliteit zelf; alleen voor de vreemdeling die Nederlander wordt, houdt het tweede lid de bestaande geslachtsnaam en voornamen uitdrukkelijk in stand.

- Voor de registratie van een buiten Nederland gewijzigde naam geldt de erkenningsregel van artikel 10:24 BW.

In de praktijk

Wilt u bij naturalisatie iets aan uw naam veranderen, breng dat dan tijdens de procedure ter sprake en niet erna; daarna wordt het een aparte en vaak moeizamere weg. Controleer na de wisseling ook of uw naam in beide landen nog op elkaar aansluit, en gebruik zo nodig de vermelding van artikel 10:21 BW om het verband tussen twee naamsvormen zichtbaar te maken.