Boek 10 Artikel 93 (10:93 BW)

Ontkenning van het door geboorte ontstane ouderschap

Of familierechtelijke betrekkingen als bedoeld in artikel 92 van dit Boek in een gerechtelijke procedure tot gegrondverklaring van een ontkenning kunnen worden tenietgedaan, wordt bepaald door het recht dat ingevolge dat artikel op het bestaan van die betrekkingen toepasselijk is.
Is volgens het in lid 1 bedoelde recht ontkenning niet of niet meer mogelijk, dan kan de rechter, indien zulks in het belang is van het kind en de ouders en het kind een daartoe strekkend gezamenlijk verzoek doen, een ander in artikel 92 van dit Boek genoemd recht toepassen, dan wel het recht toepassen van de staat van de gewone verblijfplaats van het kind ten tijde van de ontkenning of het Nederlandse recht.
Ongeacht het ingevolge lid 1 of lid 2 toepasselijke recht is in de daar bedoelde gerechtelijke procedure artikel 212 van Boek 1 van toepassing.
Of familierechtelijke betrekkingen tussen een kind en de met zijn moeder gehuwd of gehuwd geweest zijnde persoon of de persoon met wie zijn moeder door een geregistreerd partnerschap is verbonden of verbonden is geweest door een verklaring houdende ontkenning door de moeder ten overstaan van de ambtenaar van de burgerlijke stand kunnen worden tenietgedaan, wordt bepaald door het recht dat ingevolge artikel 92 van dit Boek op het bestaan van die betrekkingen toepasselijk is. Onverminderd de leden 1 en 2 kan een zodanige verklaring slechts worden afgelegd indien de met de moeder gehuwde of gehuwd geweest zijnde nog levende persoon respectievelijk de persoon met wie de moeder door een geregistreerd partnerschap is verbonden of de nog in levende zijn persoon met wie zij door een partnerschap verbonden is geweest erin toestemt en indien tegelijkertijd familierechtelijke betrekkingen tussen het kind en een andere persoon ontstaan of worden gevestigd.

Toelichting

Een door geboorte ontstane familierechtelijke betrekking kan onder omstandigheden weer worden tenietgedaan. Artikel 10:93 BW zegt welk recht daarover gaat. Het eerste lid legt een logische koppeling: of ontkenning in een gerechtelijke procedure mogelijk is, wordt bepaald door hetzelfde recht dat volgens de vorige bepaling op het bestaan van die betrekking van toepassing is. Ontstaan en tenietgaan lopen dus in beginsel via één stelsel.

Een uitweg als ontkenning onmogelijk is

Kent dat recht geen ontkenning, of is zij daar niet meer mogelijk, dan biedt het tweede lid een opening. De rechter kan dan een ander recht toepassen dat in de vorige bepaling wordt genoemd, of het recht van het land waar het kind ten tijde van de ontkenning zijn gewone verblijfplaats heeft, of Nederlands recht. Daaraan zijn wel voorwaarden verbonden: het moet in het belang van het kind zijn, en de ouders en het kind moeten daar samen om verzoeken.

Altijd één Nederlandse waarborg

Het derde lid bepaalt dat in zo'n gerechtelijke procedure hoe dan ook artikel 1:212 BW van toepassing is, ongeacht welk recht verder geldt. Er blijft dus een vaste Nederlandse waarborg staan, ook wanneer de zaak inhoudelijk door buitenlands recht wordt beheerst.

Ontkenning door een verklaring van de moeder

Het vierde lid gaat over de weg buiten de rechter om: een verklaring van de moeder ten overstaan van de ambtenaar van de burgerlijke stand. Ook daarvoor geldt het recht dat op het bestaan van de betrekking van toepassing is. Daarbij gelden twee harde eisen: de betrokken partner van de moeder moet ermee instemmen, en tegelijk moeten er familierechtelijke betrekkingen met een andere persoon ontstaan of worden gevestigd. Zo raakt een kind niet zonder tweede ouder.

Een voorbeeld met twee landen

Een kind wordt geboren tijdens een huwelijk van een vrouw met de Italiaanse nationaliteit en een man met de Nederlandse nationaliteit, terwijl het gezin in Italië woont. Of het juridische ouderschap kan worden ontkend, wordt beoordeeld naar het recht dat op het ontstaan van die band van toepassing was. Blijkt ontkenning daar niet meer mogelijk, dan kan de rechter op gezamenlijk verzoek en in het belang van het kind een ander in de wet genoemd recht toepassen.

In de praktijk

Zoek eerst uit welk recht op het ontstaan van de afstamming van toepassing was; alles hangt daarvan af. Verzamel bewijs over nationaliteiten en woonplaatsen op het moment van de geboorte. Overweegt u de weg van de verklaring, houd dan rekening met beide voorwaarden: zonder instemming en zonder een nieuwe ouder gaat het niet.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst