Artikel 10:160 BW: Rangorde van vorderingen bij verdeling van de opbrengst van een schip

Wordt in Nederland een schip verkocht bij een faillissement of een uitwinning, dan moet de opbrengst worden verdeeld onder de schuldeisers. Die schuldeisers komen vaak uit verschillende landen en beroepen zich op vorderingen die door verschillende rechtsstelsels worden beheerst. Artikel 10:160 BW brengt daar orde in door de vragen te splitsen.

Bestaan en omvang van de vordering

Of een vordering bestaat en hoe groot zij is, wordt beantwoord naar het recht dat die vordering beheerst. Een bemanningslid, een reparatiewerf en een brandstofleverancier houden dus elk hun eigen rechtsstelsel voor de vraag wat zij te vorderen hebben. Dat is logisch: die vraag hangt samen met de rechtsverhouding waaruit de vordering voortkomt, en niet met het schip.

Voorrang en rangorde

Anders ligt het bij de vraag of een vordering bevoorrecht is op het schip en wat dat voorrecht inhoudt. Daarvoor geldt het recht van het land waar het schip te boek stond toen het faillissement of de uitwinning begon. Zo worden alle schuldeisers langs dezelfde meetlat gelegd. De wet stelt daarbij twee grenzen die de positie van hypotheekhouders beschermen en willekeur voorkomen.

• Voorrang boven een door hypotheek gedekte vordering krijgt alleen wie die voorrang ook naar Nederlands recht zou hebben.
• Een vordering die naar haar eigen recht niet bevoorrecht is op het schip, krijgt geen voorrang.

- Dezelfde regels gelden voor de vraag of de vordering op het schip verhaalbaar is.

Een voorbeeld met twee landen

Een schip dat in Panama te boek staat, wordt in Rotterdam uitgewonnen. Of de vordering van een leverancier bestaat, volgt uit het recht dat op zijn overeenkomst van toepassing is. Of hij daarvoor een voorrecht op het schip heeft en waar hij in de rij staat, volgt uit het Panamese recht, met dien verstande dat hij alleen vóór de hypotheekhouder komt als het Nederlandse recht hem die plaats ook zou geven.

In de praktijk

Wie zaken doet met scheepvaartondernemingen, doet er goed aan te weten waar het schip te boek staat; dat gegeven bepaalt bij een uitwinning zijn plaats in de rangorde. Bewaar de stukken waaruit de vordering blijkt en leg vast welk recht op de onderliggende overeenkomst van toepassing is. Financiers letten op het spiegelbeeld: de bescherming van hun hypotheek hangt mede af van wat naar Nederlands recht vóór hen kan gaan.