Artikel 10:164 BW: Aansprakelijkheid na een aanvaring op volle zee

Twee schepen raken elkaar midden op de oceaan, ver van elk grondgebied. Welk recht bepaalt dan wie aansprakelijk is? Voor zover de Europese regels daarop geen antwoord geven, kiest artikel 10:164 BW voor het recht van het land waar de vordering wordt ingesteld.

Alleen buiten de verordening

De regel geldt voor zover de aansprakelijkheid voor zo'n aanvaring niet al door de Europese verordening over niet-contractuele verbintenissen (Rome II) wordt bestreken. De volgorde is dus dezelfde als elders in dit boek: eerst het Europese instrument, en pas daarna deze nationale aanvulling. In hoeverre de verordening een aanvaring op volle zee bestrijkt, bepaalt dit artikel niet; het vult alleen aan voor zover zij dat niet doet. De tweede zin breidt de regel uit tot schade die een zeeschip heeft veroorzaakt zonder dat er een aanvaring plaatsvond.

• Het gaat om een aanvaring op volle zee, buiten enig grondgebied.
• De verordening gaat voor waar zij het geval bestrijkt.

- Ook schade door een zeeschip zonder aanvaring valt onder deze regel.

Bevoegdheid en toepasselijk recht

Waar u een vordering kunt instellen, volgt uit regels over rechtsmacht die niet in dit boek staan. Deze bepaling zegt alleen welk recht wordt toegepast zodra die vraag is beantwoord: het recht van het aangezochte land. Daardoor hangt het toepasselijke recht samen met de plaats waar de vordering aanhangig wordt gemaakt, en kan dezelfde aanvaring tot een ander recht leiden naargelang in welk land wordt geprocedeerd.

Een voorbeeld met twee landen

Een schip onder Griekse vlag en een schip onder Panamese vlag raken elkaar op volle zee, en de eigenaar van het ene schip stelt zijn vordering in Nederland in. Voor zover de Europese verordening het geval niet bestrijkt, beoordeelt de Nederlandse rechter de aansprakelijkheid naar Nederlands recht. Was de vordering in een ander land ingesteld, dan had de rechter daar zijn eigen verwijzingsregels toegepast, die niet noodzakelijk bij het recht van dat land uitkomen.

In de praktijk

Voor reders en verzekeraars betekent dit dat de plaats van de procedure gevolgen heeft voor het toepasselijke recht. Waar een vordering kan worden ingesteld, en welk recht daardoor van toepassing wordt, speelt dus al vóór het uitbrengen van een dagvaarding. Dat de plaats van de procedure het toepasselijke recht bepaalt, geldt ook voor schade die een zeeschip zonder aanvaring heeft veroorzaakt. Zorg daarnaast dat scheepsjournalen, positiegegevens en getuigenverklaringen meteen worden veiliggesteld, zodat de toedracht later kan worden vastgesteld.