Artikel 10:135 BW: Overdracht en verpanding van een vordering op naam

Vorderingen worden verkocht, verpand en gebundeld, vaak over de grens heen. Artikel 10:135 BW verdeelt de vragen die daarbij opkomen over twee rechtsstelsels: het recht dat op de vordering zelf van toepassing is, en het recht van de overeenkomst die tot de overdracht of de vestiging van een recht verplicht. Die verdeling geldt wel pas voor zover geen verdrag of Europese verordening voorgaat (artikel 10:1 BW). Voor de overdracht van vorderingen bevat de Europese verordening over het recht dat van toepassing is op verbintenissen uit overeenkomst (Rome I) eigen regels; voor zover die verordening een punt regelt, gaat zij voor, en dit artikel houdt betekenis voor wat zij niet regelt.

Kan de vordering worden overgedragen

Of een vordering op naam überhaupt kan worden overgedragen of bezwaard, wordt volgens lid 1 beheerst door het recht dat op de vordering zelf van toepassing is. Een verbod of een beperking van de overdraagbaarheid wordt dus beoordeeld naar het recht dat de verhouding tussen de oorspronkelijke schuldeiser en de schuldenaar beheerst, en niet naar het recht dat cedent en cessionaris voor hun eigen afspraak hebben gekozen.

De overdracht zelf

Voor het overige wordt het goederenrechtelijke regime beheerst door het recht dat van toepassing is op de overeenkomst die tot de overdracht of tot de vestiging van rechten verplicht. Dat recht bepaalt onder meer welke eisen aan de overdracht of vestiging worden gesteld, wie de in de vordering besloten rechten mag uitoefenen, welke rechten op de vordering kunnen rusten en wat die inhouden, en hoe die rechten wijzigen, overgaan of tenietgaan.

• Overdraagbaarheid volgt het recht van de vordering.
• Vereisten en gevolgen van de overdracht volgen het recht van de verplichtende overeenkomst.

- De verhouding tot de schuldenaar volgt weer het recht van de vordering.

De positie van de schuldenaar

Lid 3 brengt alles wat de schuldenaar raakt onder het recht van de vordering zelf. Dat geldt voor de verhouding tussen de verkrijger of de gerechtigde en de schuldenaar, voor de voorwaarden waaronder de overdracht of de vestiging aan de schuldenaar kan worden tegengeworpen, en voor de vraag of hij met een betaling van zijn schuld af is. Voor die punten blijft het recht gelden dat op de vordering van toepassing is, ook als de vordering wordt verkocht aan een partij in een ander land.

Een voorbeeld met twee landen

Een Nederlandse leverancier draagt een vordering op een Duitse afnemer over aan een financier in Ierland, en de overdrachtsovereenkomst wordt door Iers recht beheerst. U zoekt de aanwijzing eerst in de Europese verordening, die op dit soort overdrachten van toepassing is; pas voor wat zij openlaat, valt u terug op dit artikel. Of de vordering overdraagbaar is, beoordeelt u naar het recht dat op de vordering van toepassing is, en dat is hier het recht van de leveringsrelatie met de Duitse afnemer. Wanneer de afnemer bevrijdend betaalt, volgt eveneens uit dat recht.

In de praktijk

Controleer bij het overnemen van vorderingen altijd of de onderliggende contracten een overdrachtsverbod bevatten. Zo'n verbod kunt u niet wegnemen met een rechtskeuze in de overnameovereenkomst. Regel daarnaast de mededeling aan de schuldenaar volgens het recht dat op de vordering van toepassing is; anders loopt u het risico dat hij bevrijdend aan de oorspronkelijke schuldeiser blijft betalen.