In afwijking van artikel 154 is een overeenkomst tot arbitrage materieel geldig als zij geldig is naar het recht dat partijen hebben gekozen of naar het recht van de plaats van arbitrage of, indien partijen geen rechtskeuze hebben gedaan, naar het recht dat van toepassing is op de rechtsbetrekking waarop de arbitrageovereenkomst betrekking heeft.
←
Terug 10:165 · Erkenning van rechten op luchtvaartuigen
Verder 10:167 · Een staat die zich achteraf op zijn eigen regels beroept
→
Boek 10 Artikel 166 (10:166 BW)
Geldigheid van een afspraak om te arbitreren
Wettekst
Toelichting
Partijen die zaken doen over de grens kiezen vaak voor arbitrage in plaats van voor de gewone rechter. Zo'n afspraak is alleen iets waard als zij standhoudt. Artikel 10:166 BW maakt het daarom moeilijk om onder een arbitrageafspraak uit te komen: zij is materieel geldig als zij dat is naar het gekozen recht of naar het recht van de plaats van arbitrage, en zonder rechtskeuze ook naar het recht van de rechtsbetrekking waarop zij ziet. Eén treffer is genoeg.
Drie kansen op geldigheid
Houdt het door partijen gekozen recht de afspraak overeind, dan is dat voldoende. Lukt dat niet, dan kan het recht van de plaats waar wordt gearbitreerd haar alsnog dragen. Is er in het geheel geen keuze gemaakt, dan telt daarnaast het stelsel dat de rechtsbetrekking beheerst waarop de afspraak ziet. Dit wijkt bewust af van artikel 10:154 BW, dat voor overeenkomsten buiten het bereik van de Europese verordening de gewone maatstaf geeft.
- Het door partijen gekozen recht kan de geldigheid dragen.
- Het recht van de plaats van arbitrage kan dat eveneens.
- Zonder rechtskeuze telt het recht van de onderliggende rechtsverhouding.
Waarom de wet zo ruim is
Achter deze opzet zit de gedachte dat partijen die arbitrage zijn overeengekomen, ook werkelijk voor arbitrage hebben gekozen. Wie later spijt krijgt, moet die keuze niet kunnen ontlopen met een beroep op een technisch gebrek in een van de betrokken rechtsstelsels. De bepaling gaat overigens over de materiële geldigheid, dus over de vraag of er een geldige afspraak is, en niet over de vorm of over de wijze waarop de arbitrage verloopt.
Een voorbeeld met twee landen
Een Nederlandse onderneming en een onderneming uit India spreken arbitrage in Zwitserland af, zonder te zeggen welk recht op die afspraak van toepassing is. Zou de afspraak naar het recht van de onderliggende overeenkomst wankelen maar naar Zwitsers recht als plaats van arbitrage geldig zijn, dan houdt zij stand. De partij die alsnog naar de gewone rechter wil, komt daar dus niet gemakkelijk mee weg.
In de praktijk
Schrijf een arbitragebeding zorgvuldig uit: noem de plaats van arbitrage, de taal en het toepasselijke recht, en maak duidelijk welke geschillen eronder vallen. Een half ingevuld beding leidt tot een procedure over de procedure, en dat kost tijd en geld. Bedenk ook dat de vraag of een geschil zich voor arbitrage leent en de vraag of een uitspraak elders kan worden erkend, elk hun eigen regels kennen.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Drie wegen naar een geldige arbitrageafspraak
Een handelsagent wilde het geschil met zijn opdrachtgever aan de Nederlandse rechter voorleggen, ondanks een beding dat arbitrage in de staat New York voorschreef. Het hof overweegt dat dit artikel geldt voor arbitrageovereenkomsten ongeacht of de arbitrage in Nederland of daarbuiten plaatsvindt, en dat het drie aanknopingspunten biedt die het in dit geval mogelijk maken ook de materiele geldigheid naar het recht van New York te beoordelen. Dat betekent volgens het hof niet dat de Nederlandse openbare orde en het hier geldende bijzonder dwingende recht bij de geldigheids- en bevoegdheidstoets geen rol meer kunnen spelen. Ook het recht op toegang tot de gewone rechter stelt eisen aan het afstand doen daarvan: die afstand moet vrijwillig en ondubbelzinnig zijn, en daaraan is minder snel voldaan als het beding ertoe leidt dat de wederpartij dwingendrechtelijke bescherming wordt onthouden.
-
Wat valt onder de materiele geldigheid?
In een bevoegdheidsincident beriep een partij zich op een arbitragebeding in algemene voorwaarden. Het hof onderscheidt het formele arbitragerecht uit het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering van het materiele recht dat op de arbitrageovereenkomst van toepassing is, en overweegt dat onder dat laatste onder meer de totstandkoming van de overeenkomst valt en de vraag of een partij gebonden is aan algemene voorwaarden waarin een arbitragebeding staat. Welk recht dat is, volgt uit dit artikel, dat geldt ongeacht of Nederland de plaats van arbitrage is. Omdat partijen aan het beding gebonden bleken, verklaarde het hof de rechtbank alsnog onbevoegd.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.