Artikel 3:9a Awb: Advisering bij voorstellen van wet

Afdeling 3.3 is geschreven voor advisering over besluiten. Een voorstel van wet is geen besluit van een bestuursorgaan, dus zonder deze bepaling zouden de regels over advisering daar niet gelden. Dit artikel verklaart de hele afdeling van overeenkomstige toepassing op voorstellen van wet, zodat dezelfde spelregels gelden als een adviseur wordt ingeschakeld bij het maken van een wet.

De Awb kent zo'n schakel vaker. Artikel 1:9 Awb doet iets vergelijkbaars voor titel 1.2, al pakt dat juist de andere kant op: daar worden de uitzonderingen op advies-, overleg- en kennisgevingsplichten bij zuivere uitvoering van bindende EU-besluiten doorgetrokken naar voorstellen van wet. Wat beide bepalingen gemeen hebben, is de gedachte dat regels die voor de voorbereiding van een besluit zijn geschreven, ook betekenis hebben voor de voorbereiding van een wet.

Wat er dan precies geldt

Van overeenkomstige toepassing betekent dat u de afdeling leest alsof waar besluit staat ook voorstel van wet mag worden gelezen. Concreet:

• Wie is adviseur. De omschrijving van artikel 3:5 Awb geldt ook hier: een wettelijk aangewezen persoon of college dat niet onder verantwoordelijkheid van de adviesvrager werkt.
• De termijn. Artikel 3:6 Awb laat toe dat er een termijn wordt gesteld die niet zo kort is dat de adviseur zijn taak niet naar behoren kan vervullen, en het uitblijven van een advies houdt het werk niet tegen.
• De gegevens. Artikel 3:7 Awb verlangt dat de adviseur de informatie krijgt die hij nodig heeft, met de grenzen die daar zijn beschreven.

- De vermelding en de controle. Artikel 3:8 Awb en artikel 3:9 Awb werken door: er moet duidelijk zijn wie heeft geadviseerd, en een onderzoek naar feiten en gedragingen moet op zorgvuldigheid worden bekeken.

De uitzondering blijft staan

Het horen van de Raad van State blijft buiten deze afdeling, ook bij wetsvoorstellen. Dat is geen detail: juist bij voorstellen van wet is dat de bekendste adviesronde. Voor die advisering gelden eigen regels buiten de Awb. Deze bepaling ziet dus vooral op de andere adviseurs die in een wetgevingstraject een wettelijke adviestaak hebben.

Een voorbeeld

Bij de voorbereiding van een wetsvoorstel wordt een college om advies gevraagd dat daartoe bij wet is aangewezen. Dan mag er een redelijke termijn worden gesteld, moet dat college de stukken krijgen die het nodig heeft, en moet bij het voorstel zichtbaar zijn dat en door wie er is geadviseerd. Ligt aan het voorstel een feitenonderzoek van dat college ten grondslag, dan hoort te worden nagegaan of dat onderzoek zorgvuldig is uitgevoerd.

Wat u er wel en niet mee kunt

Praktisch is de reikwijdte beperkter dan bij besluiten. Tegen een voorstel van wet staat geen bezwaar of beroep open, want het is geen besluit. Er is dus geen bestuursrechter die kan toetsen of deze afdeling bij een wetsvoorstel is nageleefd. De norm werkt vooral binnen het wetgevingsproces zelf en in de politieke controle daarop: het parlement kan vragen waarom een advies ontbreekt, waarom een adviseur weinig tijd kreeg of waarom bepaalde stukken niet zijn gedeeld.

Voor wie een wetsvoorstel volgt, is dit artikel daarom vooral een leesinstructie. Wilt u weten welke eisen gelden voor de adviezen bij een voorstel, dan kunt u de bepalingen van deze afdeling erbij pakken en nagaan of daaraan is voldaan. Voor de rechtsbescherming moet u wachten tot de wet wordt toegepast en er wel een besluit ligt waartegen u kunt opkomen.