Artikel 11:3 Awb: Welke bijlage geldt bij een wijziging?

De Algemene wet bestuursrecht heeft drie bijlagen. De bekendste regelt per wettelijk voorschrift of er beroep openstaat en welke bestuursrechter bevoegd is; daarnaast is er een bijlage over rechtstreeks beroep en een bijlage over het verlaagde griffierecht. Die bijlagen worden regelmatig gewijzigd, omdat er voortdurend wetten bij komen en verdwijnen. Dit artikel bepaalt voor alle drie wat er dan gebeurt met zaken die al lopen: voor een besluit dat vóór de wijziging is bekendgemaakt, blijft de oude bijlage van toepassing. Hetzelfde geldt voor het hoger beroep tegen een uitspraak die van vóór dat tijdstip dateert.

Daarmee voorkomt de wetgever dat de spelregels tijdens de wedstrijd veranderen. Wie een besluit ontvangt, moet op dat moment kunnen vaststellen of hij naar de rechter kan en zo ja naar welke. Zou een wijziging van de bijlage meteen op lopende zaken werken, dan zou iemand die keurig op tijd beroep instelde ineens bij de verkeerde instantie kunnen blijken te zitten.

Twee peilmomenten

• Bij beroep telt de bekendmaking van het besluit. Is het besluit bekendgemaakt voordat de wijziging in werking trad, dan geldt de oude bijlage, ook als het beroepschrift pas daarna binnenkomt.
• Bij hoger beroep telt de uitspraak. Is de uitspraak van de rechter in eerste aanleg vóór dat tijdstip bekendgemaakt, dan wordt het hoger beroep nog beoordeeld met de bijlage zoals die toen luidde.

Wat niet telt, is het moment waarop u uw beroepschrift indient, en evenmin het moment waarop de rechter de zaak behandelt of uitspraak doet. Bepalend is de bekendmaking van het besluit waartegen u opkomt, en dat is bij beroep meestal de beslissing op bezwaar. Is die van na de wijziging, dan geldt dus de nieuwe bijlage, ook als het oorspronkelijke besluit van daarvóór dateert. Voor besluiten geeft artikel 3:41 Awb de hoofdregel voor bekendmaking: toezending of uitreiking aan de belanghebbende.

Waarom die bijlage uitmaakt

In de bijlagen staat onder meer tegen welke besluiten helemaal geen beroep openstaat en welke bestuursrechter in eerste aanleg of in hoger beroep bevoegd is. Artikel 8:5 Awb en artikel 8:6 Awb verwijzen daarvoor naar de bijlage. Een wijziging kan dus ingrijpend zijn: een categorie besluiten kan van de ene op de andere dag bij een andere rechter thuishoren, of juist voor het eerst vatbaar worden voor beroep.

Een voorbeeld. Een gemeente maakt op 10 december haar beslissing op bezwaar bekend. Per 1 januari daarna verandert de bijlage: zaken over dat type besluit gaan niet meer naar de rechtbank, maar naar een andere bestuursrechter. De belanghebbende stelt half januari beroep in. Voor zijn zaak geldt nog de oude bijlage, dus hij is bij de rechtbank aan het goede adres. Zijn buurman, die op 5 januari een vergelijkbare beslissing op bezwaar ontvangt, moet wel naar de nieuwe instantie.

In de praktijk

• Kijk naar de datum van bekendmaking, niet naar vandaag. Zoek de bijlage op zoals die luidde op de dag dat het besluit of de uitspraak bekend werd gemaakt.
• Verkeerd ingediend is niet meteen verloren. Komt uw beroepschrift toch bij de verkeerde instantie binnen, dan wordt het op grond van artikel 6:15 Awb doorgezonden naar de juiste; de datum van indiening blijft daarbij van belang voor de termijn.
• Voor bestuursorganen: pas de rechtsmiddelenverwijzing onder uw besluiten aan zodra een wijziging in werking treedt, maar houd voor besluiten van daarvóór de oude formulering aan. Een onjuiste verwijzing kost de burger tijd en levert u discussie op over verschoonbare termijnoverschrijding, waarvoor artikel 6:11 Awb de maatstaf geeft.

Dit artikel regelt alleen het overgangsrecht voor de bijlagen. Verandert de wet zelf, bijvoorbeeld een termijn of een procedurevoorschrift, dan bepaalt de wijzigingswet wat er met lopende zaken gebeurt. Staat daarover niets, dan geldt het gewone uitgangspunt dat een nieuwe regel meteen gaat gelden, ook in zaken die al liepen.