- Een belanghebbende en het bestuursorgaan kunnen hoger beroep instellen tegen: a. een uitspraak als bedoeld in artikel 8:66, eerste lid, of artikel 8:67, eerste lid, van de rechtbank, b. een uitspraak als bedoeld in artikel 8:86, eerste lid, van de voorzieningenrechter van de rechtbank, c. een uitspraak van de rechtbank op een verzoek als bedoeld in artikel 8:88, eerste lid.
- Geen hoger beroep kan worden ingesteld tegen: a. een uitspraak van de rechtbank na toepassing van artikel 8:54, eerste lid, b. een uitspraak van de rechtbank als bedoeld in artikel 8:54a, tweede lid, c. een uitspraak van de rechtbank als bedoeld in artikel 8:55, zevende lid, d. een uitspraak van de voorzieningenrechter als bedoeld in artikel 8:84, eerste lid, e. een uitspraak van de voorzieningenrechter als bedoeld in artikel 8:75a, eerste lid, in verband met artikel 8:84, vijfde lid, en f. een uitspraak van de voorzieningenrechter als bedoeld in artikel 8:87.
- Tegelijkertijd met het hoger beroep tegen de in het eerste lid bedoelde uitspraak kan hoger beroep worden ingesteld tegen: a. een tussenuitspraak als bedoeld in artikel 8:80a, of b. een andere beslissing van de rechtbank.
- Geen hoger beroep kan worden ingesteld tegen de voorlopige voorziening, bedoeld in artikel 8:72, vijfde lid.
←
Terug 8:95 · De veroordeling tot vergoeding van schade
Verder 8:105 · Bij welke rechter je in hoger beroep gaat
→
Artikel 8:104 Awb: Tegen welke uitspraken staat hoger beroep open
Tegen welke uitspraken staat hoger beroep open
Wettekst
Toelichting
Dit artikel bepaalt wie hoger beroep kan instellen en tegen welke rechterlijke beslissingen dat kan. De hoofdregel is overzichtelijk: een belanghebbende en het bestuursorgaan kunnen opkomen tegen een gewone einduitspraak van de rechtbank op een beroep, of die uitspraak nu schriftelijk is gedaan of mondeling na de zitting. Daarnaast somt het artikel een aantal beslissingen op waartegen juist geen hoger beroep openstaat, en het regelt dat je tussenbeslissingen kunt meenemen in je hoger beroep tegen de einduitspraak.
Achter die opsomming zit een bewuste keuze. Niet elke rechterlijke beslissing verdient een tweede volledige beoordeling. Beslissingen die naar hun aard voorlopig of ordenend zijn, of die al een eigen rechtsmiddel kennen, blijven buiten het hoger beroep. Zo wordt voorkomen dat één geschil uiteenvalt in een reeks losse deelprocedures die elk hun eigen weg naar boven zoeken.
Welke uitspraken je wel kunt aanvechten
- De einduitspraak van de rechtbank op een beroep. Dat is de schriftelijke uitspraak die de rechtbank na sluiting van het onderzoek doet, of de mondelinge uitspraak die zij direct na de zitting uitspreekt en waarvan de griffier een proces-verbaal maakt.
- De beslissing van de voorzieningenrechter in de hoofdzaak. Behandelt de voorzieningenrechter een verzoek om een voorlopige voorziening en doet hij meteen ook de bodemzaak af, dan is dat deel van zijn beslissing een echte einduitspraak en dus vatbaar voor hoger beroep.
- De beslissing op een verzoek om schadevergoeding. Wie de bestuursrechter langs de weg van artikel 8:88 Awb afzonderlijk vraagt een bestuursorgaan tot schadevergoeding te veroordelen, kan tegen de uitkomst daarvan in hoger beroep.
Waar de weg juist is afgesloten
Het tweede lid sluit een aantal beslissingen uit. De belangrijkste is de uitspraak die de rechtbank zonder zitting doet omdat het beroep kennelijk niet-ontvankelijk, kennelijk ongegrond of kennelijk gegrond is, of omdat zij kennelijk onbevoegd is. Daartegen is niet hoger beroep het aangewezen middel, maar verzet bij dezelfde rechtbank op grond van artikel 8:55 Awb; de beslissing op dat verzet is vervolgens eindstation. Verder zijn uitgesloten: de uitspraak waarin de rechtbank oordeelt dat het bestuursorgaan ten onrechte met rechtstreeks beroep heeft ingestemd, de gewone beslissing van de voorzieningenrechter op een verzoek om een voorlopige voorziening, de daarbij horende kostenveroordeling na intrekking, en het opheffen of wijzigen van een voorlopige voorziening. Het vierde lid voegt toe dat ook de voorlopige voorziening die de rechtbank zelf treft bij haar einduitspraak, niet apart kan worden bestreden.
Tussenuitspraken en andere beslissingen meenemen
Het derde lid maakt duidelijk dat een tussenuitspraak in het kader van de bestuurlijke lus, en elke andere beslissing die de rechtbank onderweg heeft genomen, niet los kan worden aangevochten. Je kunt ze wel tegelijk met het hoger beroep tegen de einduitspraak aan de orde stellen. Dat betekent in de praktijk: wachten tot de rechtbank klaar is, en dan alles in één hogerberoepschrift aanvoeren.
Een voorbeeld
Een horecaondernemer krijgt van de burgemeester een sluiting van drie maanden opgelegd. De rechtbank doet eerst een tussenuitspraak: het besluit is gebrekkig gemotiveerd en de gemeente krijgt de kans dat te herstellen. Na het herstel verklaart de rechtbank het beroep alsnog ongegrond. De ondernemer mag pas nu in hoger beroep, maar kan in dat ene hogerberoepschrift zowel de tussenuitspraak als de einduitspraak bestrijden.
In de praktijk
- Voor de burger of ondernemer: kijk onderaan de uitspraak. Daar staat welk rechtsmiddel openstaat, bij welke rechter en binnen welke termijn. Staat er verzet in plaats van hoger beroep, gebruik dan verzet: een verkeerd gekozen rechtsmiddel kost tijd en soms je zaak.
- Bij een voorlopige voorziening: teleurstelling over een afgewezen verzoek levert geen hoger beroep op. Wie verder wil, moet de bodemprocedure doorlopen en tegen de uitspraak daarin in hoger beroep gaan.
- Voor het bestuursorgaan: ook de gemeente of de uitkeringsinstantie kan zelf hoger beroep instellen. Blijft de uitspraak in stand, dan kost dat griffierecht; artikel 8:109 Awb regelt dat.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wie mag hoger beroep instellen tegen een uitspraak van de rechtbank?
De Afdeling bestuursrechtspraak zet uiteen wie als belanghebbende hoger beroep kan instellen. Dat is in de eerste plaats degene wiens belang rechtstreeks betrokken is bij het besluit waarover de rechtbank heeft beslist. Daarnaast kan hoger beroep instellen wie juist door de uitspraak van de rechtbank zelf slechter af is geraakt. Een onderneming die geen bezwaar en geen beroep had ingesteld en die door de uitspraak niet in een slechtere positie kwam, kon daarom geen hoger beroep instellen.
-
Wanneer kan een ander bestuursorgaan hoger beroep instellen?
Een bestuursorgaan dat het bestreden besluit niet zelf heeft genomen, kan alleen als belanghebbende hoger beroep instellen. De Afdeling bestuursrechtspraak gaat daarvoor na of de uitspraak van de rechtbank gevolgen kan hebben voor een belang dat aan dat orgaan is toevertrouwd. Omdat het dagelijks bestuur van een stadsdeel geen bevoegdheden had die door het oordeel van de rechtbank werden geraakt, was het geen belanghebbende en is zijn hoger beroep niet-ontvankelijk.
-
Staat hoger beroep open tegen een beslissing op een herzieningsverzoek?
De Centrale Raad van Beroep acht zich bevoegd een hoger beroep te behandelen tegen een uitspraak van de rechtbank over een verzoek om herziening, ongeacht of de rechtbank dat verzoek heeft toegewezen of afgewezen. Dat is anders wanneer de herziening gaat over een uitspraak waartegen de wet zelf geen hoger beroep toelaat: dan zou die wettelijke beperking langs een omweg worden omzeild. Omdat het verzoek een uitspraak op verzet betrof, verklaart de Raad zich onbevoegd.
-
Wanneer mag de rechter een wettelijk appelverbod doorbreken?
De Afdeling bestuursrechtspraak kan een hoger beroep in uitzonderlijke gevallen toch behandelen hoewel de wet dat verbiedt. Daarvoor moeten de beginselen van een goede procesorde of fundamentele rechtsbeginselen zo zijn geschonden dat er geen eerlijk proces is geweest. Dat de rechtbank een betoog anders waardeert dan de appellant wil, is niet voldoende. Omdat de appellanten hun bezwaren in een andere procedure volledig hadden kunnen aanvoeren, bestond geen grond voor doorbreking.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.