- Binnen vier weken na de dag van verzending van de gronden van het beroepschrift aan het bestuursorgaan zendt dit de op de zaak betrekking hebbende stukken aan de bestuursrechter en kan het een verweerschrift indienen. Indien de bestuursrechter om een verweerschrift heeft verzocht, dient het bestuursorgaan binnen vier weken een verweerschrift in.
- De bestuursrechter kan de in het eerste lid bedoelde termijnen verlengen.
←
Terug 8:41a · Het geschil definitief beslechten
Verder 8:43 · Repliek, dupliek en schriftelijke uiteenzetting
→
Artikel 8:42 Awb: Verweerschrift en dossier van het bestuursorgaan
Verweerschrift en dossier van het bestuursorgaan
Wettekst
Toelichting
Dit artikel bepaalt wat het bestuursorgaan moet doen zodra het beroep bij de rechter is beland: binnen vier weken de op de zaak betrekking hebbende stukken inzenden, en in diezelfde periode eventueel een verweerschrift indienen. Vroeg de rechter uitdrukkelijk om verweer, dan is dat verweerschrift geen keuze meer maar een verplichting.
Zo krijgt het vooronderzoek meteen inhoud. De rechter beschikt binnen een maand over het volledige dossier en over de reactie van het bestuursorgaan, en de indiener weet waar hij tegenover staat.
Vanaf wanneer de vier weken lopen
De vier weken worden geteld vanaf de verzending van de gronden van het beroepschrift aan het bestuursorgaan: de verzenddag zelf telt niet mee, de termijn begint de dag daarna. Dat detail is belangrijk. Wie eerst een pro forma beroepschrift indient om de termijn veilig te stellen en de gronden pas later aanvult, zet de klok van het bestuursorgaan pas in werking op het moment dat die gronden worden doorgestuurd. Het bestuursorgaan hoeft dus niet te reageren op een beroepschrift waarin nog geen argumenten staan.
Stukken inzenden is een plicht, verweer voeren niet
De wet maakt onderscheid tussen twee handelingen. Het inzenden van de op de zaak betrekking hebbende stukken is dwingend geformuleerd: dat moet. Het gaat om alles wat bij de voorbereiding en de heroverweging een rol heeft gespeeld, dus ook adviezen, inspectierapporten, het verslag van de hoorzitting in bezwaar en correspondentie die aan het besluit ten grondslag ligt. Het indienen van een verweerschrift is daarentegen een bevoegdheid, tenzij de rechter er om verzoekt; dan geldt daarvoor eveneens een termijn van vier weken. De griffier stuurt de binnengekomen stukken vervolgens door naar de andere partijen op grond van artikel 8:39 Awb.
Verlenging
Het tweede lid laat de rechter toe de termijnen te verlengen. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij een omvangrijk dossier of een zaak met veel partijen. Uitstel is niet vanzelfsprekend: het bestuursorgaan moet erom vragen en uitleggen waarom vier weken niet haalbaar is. De rechter weegt daarbij mee dat de indiener recht heeft op een voortvarende behandeling.
Wat als het bestuursorgaan niets inlevert
Blijven stukken uit, dan kan de rechter daaruit de gevolgtrekkingen maken die hem geraden voorkomen; dat volgt uit artikel 8:31 Awb. In de praktijk betekent dat vaak dat de rechter de stellingen van de indiener voor juist houdt op de punten die het bestuursorgaan had kunnen weerleggen met stukken die het niet heeft ingezonden.
Een horecaondernemer krijgt zijn exploitatievergunning ingetrokken en stelt beroep in. Hij dient een pro forma beroepschrift in en levert de gronden vier weken later aan. De rechtbank stuurt die gronden op 3 juni door aan de gemeente. De gemeente moet dan uiterlijk 1 juli het dossier inleveren, inclusief de politierapportage waarop de intrekking is gebaseerd. Zij vraagt twee weken uitstel omdat die rapportage moet worden geanonimiseerd; de rechter staat dat toe.
In de praktijk
- Voor de burger: controleer bij ontvangst van het dossier of het compleet is en wijs schriftelijk op ontbrekende stukken. Reken er ook op dat het verweerschrift nieuwe argumenten bevat; u kunt de rechter vragen om een schriftelijke reactieronde.
- Voor het bestuursorgaan: stuur het volledige dossier, ook stukken die ongunstig zijn. Selectief inzenden ondermijnt uw geloofwaardigheid en kan gevolgen hebben voor de uitkomst.
- Voor het bestuursorgaan: vraag uitstel tijdig en gemotiveerd, niet op de laatste dag van de termijn.
Na deze eerste ronde kan de rechter op grond van artikel 8:43 Awb een tweede schriftelijke ronde openen met repliek en dupliek.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Welke stukken moet het bestuursorgaan aan de rechter sturen?
De belastingkamer van de Hoge Raad werkt uit wat de verplichting van artikel 8:42 lid 1 Awb inhoudt. De bepaling strekt ertoe dat de gegevens die van belang zijn voor de beoordeling van het bestreden besluit aan de rechter en aan de wederpartij beschikbaar komen, zodat het geschil wordt beslecht op basis van alle relevante feitelijke gegevens. Daartoe behoren alle stukken die de inspecteur ter raadpleging ter beschikking staan of hebben gestaan en van belang kunnen zijn voor de nog bestaande geschilpunten, ook als hij ze niet voor zijn besluit heeft gebruikt; stukken onder derden die hij niet heeft gekregen horen er niet bij, en een stuk met relevante passages moet in zijn geheel worden overgelegd. Voor gegevens in digitale gegevensverzamelingen geldt dat zij op de zaak betrekking hebben voor zover zij van belang en raadpleegbaar zijn met het oog op de zaak.
-
Horen stukken van een andere dienst bij het dossier?
De belastingkamer van de Hoge Raad oordeelt dat in belastinggeschillen de inspecteur het bestuursorgaan is in de zin van artikel 8:42 lid 1 Awb, en niet de Belastingdienst als geheel met al zijn onderdelen. Stukken die door een ander organisatieonderdeel of door personen of instellingen buiten die dienst zijn opgesteld of vergaard, kunnen wel tot de over te leggen stukken behoren, maar alleen als zij de inspecteur ter raadpleging ter beschikking staan of hebben gestaan en van belang kunnen zijn voor de nog bestaande geschilpunten. Dat moet voor elk stuk afzonderlijk worden beoordeeld, zodat een volledig strafdossier niet automatisch hoeft te worden ingebracht.
-
Moet de rechter een ontbrekend stuk zelf opvragen?
De Afdeling bestuursrechtspraak overweegt dat de verplichting van artikel 8:42 Awb ertoe dient te waarborgen dat een geschil wordt beslecht op basis van alle relevante feitelijke gegevens die het bestuursorgaan ter beschikking staan, zodat de betrokkene zich daarover kan uitlaten. Op de zaak betrekking hebbende stukken zijn in beginsel alle stukken die het bestuursorgaan ter beschikking staan of hebben gestaan en die van belang kunnen zijn voor de nog bestaande geschilpunten. Of de inhoud van belang is, kan niet worden beoordeeld zonder die inhoud te kennen; het ligt daarom in de rede dat de bestuursrechter een niet ingezonden stuk zelf opvraagt, zo nodig met de mogelijkheid om beperkte kennisneming te vragen. Soms kan de rechter ook zonder kennisneming beslissen dat een stuk niet van enig belang kan zijn geweest.
-
Moeten stukken van een samenwerkingsverband worden ingebracht?
De Centrale Raad van Beroep overweegt dat een bestuursorgaan op grond van artikel 8:42 lid 1 Awb niet alle stukken over een betrokkene hoeft in te zenden, maar alleen de stukken die het ter beschikking staan of hebben gestaan en van belang kunnen zijn voor de nog bestaande geschilpunten. Stukken die zich onder derden bevinden en niet aan het bestuursorgaan zijn verstrekt horen daar niet bij, ook niet als het orgaan weet dat zij bestaan. Omdat het Uwv voldoende had betwist dat de stukken van het samenwerkingsverband zijn medewerkers ter beschikking hebben gestaan en het zijn besluit op eigen onderzoek baseerde, hoefde het die stukken niet in te brengen.
-
Horen stukken over de totstandkoming van een deskundigenrapport bij het dossier?
Het College van Beroep voor het bedrijfsleven stelt voorop dat de toezichthouder op grond van artikel 8:42, eerste lid, van de Awb de op de zaak betrekking hebbende stukken moet inzenden, en neemt daarvoor de maatstaf over die de Hoge Raad voor die bepaling heeft gegeven. Gaat het om een rapport dat juist is opgesteld om als deskundigeninbreng bij de besluitvorming en in de beroepsprocedure te dienen, dan kunnen ook de stukken over de totstandkoming daarvan tot het dossier horen, omdat inzicht in die totstandkoming van wezenlijk belang is voor de waardering van zo'n rapport. Dat die stukken voor intern beraad zijn opgesteld of persoonlijke beleidsopvattingen bevatten, maakt dat niet anders. Het College draagt de toezichthouder daarom op de stukken alsnog in te sturen en acht beperking van de kennisneming alleen voor afzonderlijke passages gerechtvaardigd.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.