- Het bestuursorgaan maant de schuldenaar die in verzuim is schriftelijk aan tot betaling binnen twee weken, gerekend vanaf de dag na die waarop de aanmaning is toegezonden.
- Bij wettelijk voorschrift kan een andere termijn worden vastgesteld.
- De aanmaning vermeldt dat bij niet tijdige betaling deze kan worden afgedwongen door op kosten van de schuldenaar uit te voeren invorderingsmaatregelen.
Artikel 4:112 Awb: De aanmaning tot betaling
De aanmaning tot betaling
Wettekst
Toelichting
Wie een geldschuld aan de overheid niet op tijd betaalt, krijgt niet meteen een deurwaarder aan de deur. Eerst volgt een aanmaning: een schriftelijke herinnering waarin het bestuursorgaan de schuldenaar nog twee weken de tijd geeft om alsnog te betalen. Die twee weken beginnen te lopen op de dag na de dag waarop de aanmaning is verzonden.
De aanmaning is dus een laatste waarschuwing voordat de overheid met dwang gaat invorderen. Ze geeft de schuldenaar een reële kans om een vergissing te herstellen, en ze zorgt ervoor dat niemand overvallen wordt door een dwangbevel waarvan hij het bestaan niet kende.
Pas nadat het verzuim is ingetreden
Aanmanen kan pas als de schuldenaar in verzuim is. Dat verzuim treedt in wanneer de betalingstermijn is verstreken zonder dat er betaald is; artikel 4:97 Awb regelt dat. Bij een beschikking waarin een geldsom wordt vastgesteld geldt in beginsel de betaaltermijn van artikel 4:87 Awb. Zolang die termijn nog loopt, of zolang er uitstel van betaling is verleend op grond van artikel 4:94 Awb, is er niets om voor aan te manen.
Het bestuursorgaan heeft hier geen keuze: de wet zegt dat het aanmaant. De aanmaning is de normale opstap naar verdere invordering, geen gunst. Alleen als een wet dat uitdrukkelijk bepaalt, kan een dwangbevel zonder voorafgaande aanmaning worden uitgevaardigd (artikel 4:117 Awb, tweede lid). Tegen de aanmaning zelf staat geen beroep bij de bestuursrechter open (artikel 8:4 Awb).
De termijn van twee weken
De termijn wordt geteld vanaf de dag na de verzenddatum. Wordt de aanmaning op maandag verstuurd, dan begint de telling dinsdag en is de laatste betaaldag twee weken later. De datum van ontvangst doet er voor de berekening niet toe; de verzending is bepalend. Voor de schuldenaar betekent dat: hoe langer de post erover doet, hoe minder dagen er feitelijk overblijven.
Het tweede lid laat ruimte voor uitzonderingen: een wettelijk voorschrift kan de aanmaningstermijn anders regelen, en dat mag zowel in het voordeel als in het nadeel van de schuldenaar uitvallen. Staat er in de bijzondere wet niets, dan geldt gewoon twee weken.
Wat er in de aanmaning moet staan
Het derde lid stelt één inhoudelijke eis: de aanmaning moet vermelden dat de betaling bij uitblijven kan worden afgedwongen met invorderingsmaatregelen die op kosten van de schuldenaar worden uitgevoerd. Die zin is bedoeld als echte waarschuwing. De lezer moet begrijpen dat de rekening niet alleen blijft staan, maar ook groter wordt.
Een voorbeeld. Een ondernemer krijgt een beschikking waarin een subsidie wordt teruggevorderd. Hij laat de betaaltermijn verlopen omdat hij het er niet mee eens is, maar maakt geen bezwaar en vraagt geen uitstel. Het bestuursorgaan stuurt een aanmaning met een termijn van twee weken en de mededeling dat verdere invordering op zijn kosten komt. Betaalt hij binnen die twee weken alsnog, dan blijft het daarbij. Doet hij niets, dan kan de weg naar een dwangbevel worden ingeslagen; artikel 4:117 Awb knoopt daar rechtstreeks bij aan.
In de praktijk
- Voor de schuldenaar: negeer een aanmaning nooit. Kunt u niet betalen, neem dan binnen de twee weken contact op en vraag om een betalingsregeling of uitstel — na afloop wordt het aanzienlijk duurder.
- Voor de schuldenaar: bewaar de envelop of de verzenddatum. Klopt de aangekondigde einddatum niet met de dag na verzending, dan is dat een punt om aan te kaarten.
- Voor het bestuursorgaan: leg de verzenddatum vast. Zonder die datum is niet aan te tonen dat de aanmaningstermijn is verlopen, en daarmee wankelt de basis voor het dwangbevel.
- Voor het bestuursorgaan: neem de waarschuwing uit het derde lid letterlijk op en meld daarbij de vergoeding die op grond van artikel 4:113 Awb in rekening wordt gebracht.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Welke gegevens moet een aanmaning tot betaling bevatten?
De Afdeling bestuursrechtspraak zet voorop dat voor de aangeschreven persoon zonder twijfel uit de aanmaning moet blijken dat gedwongen invordering volgt als hij niet binnen de genoemde betalingstermijn betaalt. Een factuur zonder waarschuwing voor invorderingsmaatregelen is daarom geen aanmaning. Een brief die zich wel aanmaning noemt en invordering aankondigt maar geen betalingstermijn noemt, is dat evenmin. In beide gevallen wordt de verjaring van de invorderingsbevoegdheid niet gestuit.
-
Moet de aanmaning vermelden wie de invorderingskosten draagt?
De Afdeling bestuursrechtspraak beslist dat een brief ook een aanmaning kan zijn als daarin niet is vermeld dat de gedwongen invordering op kosten van de schuldenaar plaatsvindt. Beslissend is dat de aangeschreven persoon onmiskenbaar kan zien dat na het verstrijken van de betalingstermijn gedwongen invordering volgt. Staat die informatie in de brief, dan verkeert hij niet in onzekerheid en stuit de aanmaning de verjaring.
-
Mag al worden aangemaand tijdens de termijn van het invorderingsbesluit?
De Afdeling bestuursrechtspraak legt uit hoe de stappen van de Awb op elkaar volgen: wie een verbeurde dwangsom niet binnen zes weken betaalt is in verzuim, en daarna kan het bestuursorgaan hem aanmanen om binnen twee weken te betalen. Een betaaltermijn die het bestuursorgaan in het invorderingsbesluit noemt, laat geen nieuwe termijn lopen waarbinnen de schuldenaar zonder verzuim kan betalen. Het stelsel van de Awb staat er dan ook niet aan in de weg dat al wordt aangemaand terwijl die termijn nog loopt; wel moet een invorderingsbeschikking aan de aanmaning voorafgaan.
-
Kan tegen een aanmaning bezwaar of beroep worden ingesteld?
De Centrale Raad van Beroep merkt een brief aan als aanmaning omdat het bestuursorgaan daarin tot betaling sommeert en met invorderingsmaatregelen op kosten van de schuldenaar dreigt. Dat daarbij een kortere betalingstermijn dan twee weken is gehanteerd, ontneemt de brief niet het karakter van aanmaning. Tegen een aanmaning staat geen beroep open en daarom ook geen bezwaar, zodat de inhoudelijke klachten over het ingevorderde bedrag niet aan de orde kunnen komen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.