Artikel 10:16 Awb: Sturing houden na delegatie

Wie een bevoegdheid overdraagt, raakt haar kwijt, maar niet elke belangstelling ervoor. Dit artikel bepaalt wat het overdragende bestuursorgaan daarna nog mag: het kan uitsluitend beleidsregels geven over de uitoefening van de gedelegeerde bevoegdheid, en het kan degene aan wie de bevoegdheid is overgedragen om inlichtingen vragen. Verder reikt de greep niet.

Die begrenzing volgt uit de aard van delegatie. De ontvanger oefent de bevoegdheid onder eigen verantwoordelijkheid uit. Een aanwijzing per geval zou daar dwars doorheen snijden en de overdracht tot een lege huls maken.

Alleen algemene regels, geen opdracht in een dossier

Een beleidsregel is een algemene regel over de manier waarop een bevoegdheid wordt gebruikt: welke belangen zwaar wegen, hoe een begrip wordt uitgelegd, welke bedragen of voorwaarden in de regel worden gehanteerd. Zulke regels gelden vooraf en voor alle gevallen. Wat niet mag, is een instructie over één concrete aanvraag of één handhavingszaak. Dat onderscheid is het hart van deze bepaling.

Op die beleidsregels is de gewone regeling van toepassing: zij moeten volgens artikel 4:81 Awb en volgende worden vastgesteld en bekendgemaakt, en artikel 4:84 Awb verplicht om in bijzondere gevallen af te wijken wanneer strikte toepassing onevenredig zou uitpakken. De ontvanger van de bevoegdheid is dus gebonden, maar houdt ruimte voor maatwerk.

De inlichtingenplicht

Het tweede lid geeft het overdragende orgaan recht op informatie: op verzoek moet de gedelegeerde vertellen hoe hij de bevoegdheid gebruikt. Dat is een verantwoordingsinstrument achteraf, geen sturingsinstrument vooraf. Het orgaan kan cijfers, een overzicht van genomen besluiten of een toelichting op de gevolgde lijn vragen, maar aan de uitkomst van een individueel geval kan het niets veranderen.

Een voorbeeld. Een gemeenteraad heeft de bevoegdheid om evenementensubsidies te verlenen overgedragen aan het college. De raad vindt dat kleine buurtinitiatieven te weinig aan bod komen. Hij kan een beleidsregel vaststellen die bepaalt dat een deel van het budget voor kleinschalige activiteiten wordt gereserveerd, en hij kan het college jaarlijks om een overzicht van de verleende subsidies vragen. Wat hij niet kan, is het college opdragen de aanvraag van één bepaald festival toe te wijzen of af te wijzen.

Waar het misgaat

In de praktijk sluipt sturing per geval er ongemerkt in, bijvoorbeeld via bestuurlijk overleg, een brief van de portefeuillehouder of een toezegging aan een raadslid. Formeel verandert zo'n signaal niets aan de bevoegdheid, maar het kan de besluitvorming wel besmetten: de gedelegeerde moet zelfstandig afwegen en kan zich niet verschuilen achter de wens van het overdragende orgaan.

In de praktijk

• Voor het overdragende orgaan. Wilt u echt invloed op de inhoud, gebruik dan het instrument dat past: een beleidsregel vooraf, of intrekking van het delegatiebesluit op grond van artikel 10:18 Awb. Losse aanwijzingen zijn geen van beide.
• Voor de gedelegeerde. Toets iedere aanwijzing die u krijgt: is het een vastgestelde en bekendgemaakte beleidsregel, of een wens over één dossier? In het tweede geval blijft de beslissing volledig aan u.
• Voor de burger. Vindt u dat op u een beleidsregel wordt toegepast die u niet kent, vraag dan om de vindplaats. Een beleidsregel die niet is bekendgemaakt, kan u niet zomaar worden tegengeworpen.