- De bestuursrechter kan op verzoek van een partij een onherroepelijk geworden uitspraak herzien op grond van feiten of omstandigheden die: a. hebben plaatsgevonden vóór de uitspraak, b. bij de indiener van het verzoekschrift vóór de uitspraak niet bekend waren en redelijkerwijs niet bekend konden zijn, en c. waren zij bij de bestuursrechter eerder bekend geweest, tot een andere uitspraak zouden hebben kunnen leiden.
- Hoofdstuk 6, titel 8.1, met uitzondering van afdeling 8.1.1 en artikel 8:13, titel 8.2, met uitzondering van artikel 8:41, tweede lid, titel 8.3 en titel 8.5, met uitzondering van artikel 8:109, zijn voor zover nodig van overeenkomstige toepassing.
- Het griffierecht is gelijk aan het griffierecht dat ten tijde van de indiening van het verzoek verschuldigd zou zijn geweest voor het beroep of hoger beroep dat heeft geleid tot de uitspraak waarvan herziening wordt gevraagd.
- Indien de uitspraak wordt herzien, betaalt de griffier het griffierecht terug.
←
Terug 8:118 · Proceskosten bij een ingetrokken hoger beroep
Verder 9:1 · Het recht om over een bestuursorgaan te klagen
→
Artikel 8:119 Awb: Herziening van een uitspraak
Herziening van een uitspraak
Wettekst
Toelichting
Dit artikel biedt een uitzonderlijke uitweg als een uitspraak van de bestuursrechter definitief is geworden en er daarna feiten boven water komen die het beeld volledig veranderen. Op verzoek van een partij kan de rechter zo'n onherroepelijke uitspraak herzien. Onherroepelijk betekent hier dat er geen gewoon rechtsmiddel meer openstaat: de termijn voor hoger beroep is verstreken of het hoger beroep is al afgehandeld.
Herziening is uitdrukkelijk geen verkapt hoger beroep. Wie het achteraf oneens is met de redenering van de rechter, een argument is vergeten of een nieuwe juridische invalshoek bedenkt, komt er niet mee weg. Het gaat om feiten, niet om standpunten of inzichten.
De drie eisen
1. Het feit dateert van vóór de uitspraak. Iets wat pas daarna is gebeurd, kan geen grond voor herziening zijn; daarvoor bestaan andere routes, zoals een nieuwe aanvraag bij het bestuursorgaan.
2. Het feit was niet bekend en kon dat redelijkerwijs ook niet zijn. Wie het stuk in eigen dossier had zitten of het met een simpele vraag had kunnen achterhalen, voldoet niet aan deze eis.
3. Het feit had tot een andere uitspraak kunnen leiden. Een detail dat niets aan de uitkomst verandert, is niet genoeg.
De drie eisen gelden naast elkaar. Struikelt een verzoek op één ervan, dan komt de rechter niet aan de rest toe. Vooral de tweede eis is streng: het zwaartepunt ligt op wat u destijds had kunnen weten, niet op wat u toevallig wist.
De procedure en het griffierecht
Het verzoek gaat naar de rechter die de uitspraak heeft gedaan. Voor de behandeling gelden grote delen van het gewone procesrecht van overeenkomstige toepassing, voor zover dat nodig is: de bepalingen over bezwaar en beroep uit hoofdstuk 6 en de titels over de behandeling van het beroep, met een aantal uitzonderingen. Zo blijven onder meer de regels over verwijzing naar een andere rechtbank van artikel 8:13 Awb en de bepaling over de hoogte van het griffierecht in hoger beroep, artikel 8:109 Awb, buiten toepassing.
Voor een verzoek om herziening is griffierecht verschuldigd. De maatstaf is wat u op het moment van indiening zou hebben moeten betalen voor het beroep of hoger beroep dat tot de bestreden uitspraak heeft geleid. Wordt de uitspraak daadwerkelijk herzien, dan betaalt de griffier het griffierecht terug. Voor een afgewezen verzoek blijft u het bedrag dus kwijt.
Een voorbeeld
Een ondernemer verliest een procedure over een subsidievaststelling omdat hij niet kon aantonen dat een prestatie op tijd was geleverd. Jaren later duikt bij een archiefoverdracht een ontvangstbevestiging van het bestuursorgaan op die destijds nooit in het dossier is terechtgekomen. Het stuk bestond al vóór de uitspraak, de ondernemer kende het niet en kon het redelijkerwijs niet kennen, en het zou de doorslag hebben gegeven. Dat is een klassieke grond voor herziening.
In de praktijk
- Leg de nadruk op nieuwheid. Besteed in uw verzoek de meeste ruimte aan de vraag waarom u het feit destijds niet kende en ook niet kón kennen. Daar sneuvelen de meeste verzoeken.
- Wacht niet te lang. De wet noemt geen vaste termijn voor een herzieningsverzoek, maar volgens vaste rechtspraak mag het verzoek niet onredelijk laat worden ingediend. Wie na de ontdekking van het nieuwe feit lang stilzit, loopt het risico dat de rechter het verzoek alleen al daarom niet-ontvankelijk verklaart.
- Overweeg het alternatief. Gaat het om een gewijzigde situatie in plaats van een oud feit, dan is een nieuwe aanvraag of een verzoek om terug te komen op het besluit vaak de betere route.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Hoe lang kan een partij nog om herziening vragen?
De grote kamer van de Afdeling bestuursrechtspraak, naar wie de zaak was verwezen met het oog op rechtszekerheid en rechtseenheid, overweegt dat een verzoek om herziening niet aan een wettelijke termijn is gebonden maar ook niet onredelijk laat mag worden ingediend. Als regel geldt daarvoor een jaar, te rekenen vanaf het moment waarop de verzoeker bekend werd met de gestelde nieuwe feiten of, als zulke feiten niet zijn gesteld, vanaf de openbaarmaking van de uitspraak. In uitzonderlijke gevallen waarin de rechtszekerheid van anderen zwaar weegt geldt drie maal zes weken; dat kan eerder zo zijn bij een geschil met meer partijen en wanneer een besluit in stand bleef waarbij iemand toestemming kreeg voor bepaalde activiteiten. Voor een uitspraak over een bestraffende sanctie geldt geen termijn, en herziening dient er niet toe een al beslist geschil opnieuw aan de rechter voor te leggen.
-
Wat is een nieuw feit dat herziening kan dragen?
De Afdeling bestuursrechtspraak noemt feiten en omstandigheden die aan alle drie de voorwaarden van het eerste lid voldoen nova, en overweegt dat alleen dan een onherroepelijke uitspraak kan worden herzien. Iets wat zich pas na de uitspraak heeft voorgedaan is daarom geen novum. Een arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie is dat volgens de Afdeling evenmin, en ook een beweerd onjuiste rechtsopvatting of een beweerde fout van de rechter niet. Voor de ontvankelijkheid is niet van belang of het aangevoerde werkelijk een novum is: het is genoeg dat het verzoek binnen de termijn van een van de gestelde nova is ingediend, waarna het volledig wordt behandeld.
-
Is een latere beslissing of uitspraak een nieuw feit?
De Afdeling bestuursrechtspraak wijst een verzoek om herziening af. Een beslissing van het openbaar ministerie om niet te vervolgen, genomen na de uitspraak waarvan herziening wordt gevraagd, is op zichzelf geen nieuw gebleken feit of omstandigheid; in die beslissing stonden ook geen nieuwe feiten. Hetzelfde geldt voor een uitspraak van de rechtbank in een civiele zaak. Stukken die op een ander pand betrekking hadden, konden bovendien niet tot een andere uitspraak leiden.
-
Mag met herziening de juistheid van de uitspraak worden bestreden?
De Centrale Raad van Beroep overweegt dat herziening een bijzonder rechtsmiddel is dat er niet toe dient de zaak opnieuw te bespreken of de gedane uitspraak ter discussie te stellen, anders dan op grond van een nieuw feit of een nieuwe omstandigheid in de zin van dit artikel. In deze zaak voldeed het aangevoerde niet aan de drie voorwaarden van het eerste lid: de overgelegde verklaring van de huisarts dateerde van na de uitspraak en liet geen omstandigheden zien als in de bepaling bedoeld.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.