Artikel 8:83 Awb: De zitting bij de voorzieningenrechter

Dit artikel regelt hoe de voorzieningenrechter een verzoek behandelt. Uitgangspunt is een zitting waarvoor partijen zo snel mogelijk worden uitgenodigd, met een aantal versnellingen ten opzichte van de gewone beroepsprocedure. Daarnaast geeft het artikel de rechter de bevoegdheid om in duidelijke of zeer spoedeisende gevallen helemaal geen zitting te houden.

Snel een zitting, snel de stukken

Partijen krijgen een uitnodiging waarin plaats en tijdstip staan. Dat kan heel kort dag zijn; enkele werkdagen is niet ongebruikelijk. Het bestuursorgaan moet de op de zaak betrekking hebbende stukken opsturen binnen een termijn die de voorzieningenrechter zelf bepaalt. Ook hier geldt maatwerk: bij een sluiting die over drie dagen ingaat, kan die termijn een dag zijn.

Van artikel 8:45 Awb gelden hier alleen het vierde tot en met het zesde lid, samen met artikel 8:45a Awb. Die bepalingen gaan over mededingingszaken, waarin de Europese Commissie en de Autoriteit Consument en Markt inlichtingen kunnen geven of opmerkingen kunnen maken. Partijen mogen daarop reageren, maar de voorzieningenrechter kan bepalen dat zij hun zienswijze mondeling op de zitting geven. Zo houdt een schriftelijke ronde de zaak niet op.

Nadere stukken tot één dag voor de zitting

In de gewone beroepsprocedure geldt op grond van artikel 8:58 Awb dat nadere stukken tot tien dagen voor de zitting kunnen worden ingediend. Voor de spoedprocedure is die termijn teruggebracht tot één dag voor de zitting. Dat is logisch, want de hele procedure duurt vaak korter dan tien dagen. Het betekent wel dat u de dag voor de zitting nog een stuk van de tegenpartij op de mat kunt krijgen. Kijk daarom kort voor de zitting nog in het dossier.

Getuigen en deskundigen

De regels over horen, tolken, het proces-verbaal en de openbaarheid uit de artikelen 8:59, 8:60, 8:61, 8:62, 8:63, 8:64 en 8:65 Awb gelden ook hier. Op één punt is de wet soepeler: getuigen en deskundigen mogen worden meegebracht of opgeroepen zonder de mededeling vooraf die artikel 8:60 Awb daarvoor normaal eist. Bij een zitting die over twee dagen plaatsvindt, is zo'n aankondigingstermijn niet haalbaar.

Is er administratief beroep ingesteld, dan wordt ook het beroepsorgaan uitgenodigd. Dat orgaan mag op de zitting een uiteenzetting over de zaak geven. Zo hoort de rechter niet alleen het bestuursorgaan dat het besluit nam, maar ook de instantie die straks over het administratief beroep beslist.

Wanneer de zitting achterwege blijft

De wet noemt twee routes naar een uitspraak zonder zitting. De eerste is de kennelijke zaak: de voorzieningenrechter is kennelijk onbevoegd, of het verzoek is kennelijk niet-ontvankelijk, kennelijk ongegrond of kennelijk gegrond. Kennelijk betekent hier: zo duidelijk dat een zitting redelijkerwijs niets kan toevoegen. Denk aan een verzoek terwijl er helemaal geen bezwaar of beroep loopt, of aan een verzoek waarin geen enkel spoedeisend belang wordt gesteld.

De tweede route is de omgekeerde: er is zo veel haast dat er geen tijd is voor een zitting, terwijl partijen daardoor niet in hun belangen worden geschaad. Dan kan de rechter ook in andere gevallen meteen beslissen. Deze route wordt vooral gebruikt voor een ordemaatregel op zeer korte termijn.

Een voorbeeld. Een demonstratie zou morgenmiddag beginnen en de burgemeester verbiedt haar vanochtend. De organisatie maakt bezwaar en vraagt onmiddellijk een voorziening. Een gewone zitting is niet meer te organiseren. De voorzieningenrechter kan dan zonder zitting beslissen, bijvoorbeeld door het verbod te schorsen zodat de demonstratie doorgaat, in afwachting van een verdere behandeling.

In de praktijk

• Voor burgers en ondernemers. Houd uw agenda vrij zodra u een verzoek indient en zorg dat u telefonisch bereikbaar bent voor de griffie. Wilt u een getuige meenemen, meld dat dan toch vooraf even, ook al hoeft het niet: de rechter kan er dan rekening mee houden. Dien uw stukken zo vroeg mogelijk in, niet op de valreep.
• Voor het bestuursorgaan. Lever het volledige dossier binnen de gestelde termijn, ook als die kort is. Een onvolledig dossier is in een spoedzaak een echt risico, omdat de rechter op basis van wat er ligt een voorlopig oordeel moet vellen. Zorg dat er iemand op de zitting is die de feiten kent en beslissingsruimte heeft.