Artikel 8:80a Awb: De tussenuitspraak bij de bestuurlijke lus

Dit artikel regelt de vorm waarin de bestuursrechter de bestuurlijke lus inzet. Geeft hij het bestuursorgaan de kans een gebrek in het bestreden besluit te herstellen, dan doet hij dat niet met een informele brief maar met een tussenuitspraak: een echte, gemotiveerde uitspraak die alleen de zaak nog niet afdoet.

De bestuurlijke lus zelf staat in artikel 8:51a Awb. De gedachte daarachter is dat een besluit met een reparabel gebrek niet zonder meer hoeft te worden vernietigd, waarna alles opnieuw begint. De rechter benoemt het gebrek, geeft gelegenheid het te herstellen en houdt de zaak intussen onder zich.

Waarom een tussenuitspraak en geen brief

Een tussenuitspraak dwingt de rechter zijn oordeel op te schrijven en te motiveren. Partijen weten daardoor precies waarop de rechter is uitgekomen: welke beroepsgronden falen, welke slagen en waar het besluit tekortschiet. Dat oordeel ligt vast en is niet zomaar meer terug te draaien, wat de rest van de procedure voorspelbaar maakt.

Tegelijk is het een tussenstap: de rechter beslist nog niet over het beroep en vernietigt nog niets. Hoe het geding na de herstelpoging verdergaat, volgt uit de artikelen 8:51b en 8:51c Awb.

Zoveel mogelijk aangeven hoe het gebrek te herstellen is

Het tweede lid verlangt dat de tussenuitspraak zoveel mogelijk vermeldt op welke wijze het gebrek kan worden hersteld. De rechter geeft dus richting: bijvoorbeeld dat er alsnog onderzoek moet worden gedaan, dat een belanghebbende gehoord moet worden of dat een keuze deugdelijk moet worden onderbouwd. De formulering zoveel mogelijk erkent dat de rechter niet altijd op de stoel van het bestuur kan gaan zitten; soms zijn er meerdere manieren om het gebrek weg te nemen en is het aan het bestuursorgaan om te kiezen.

Welke regels ook voor de tussenuitspraak gelden

• Vormvoorschriften. De eisen aan de inhoud en ondertekening van artikel 8:77 Awb, de openbaarheid van artikel 8:78 Awb en de toezending van een afschrift van artikel 8:79 Awb gelden ook hier. Een tussenuitspraak is dus even openbaar en even goed gemotiveerd als een einduitspraak.
• Herziening. Ook een tussenuitspraak kan worden herzien langs de weg van artikel 8:119 Awb.
• Voorbereidingsvoorschriften opzij zetten. De rechter kan bepalen dat wettelijke voorschriften over de voorbereiding geheel of gedeeltelijk buiten toepassing blijven, zoals artikel 8:72 Awb, vierde lid, tweede volzin, aanhef en onder a, mogelijk maakt. Zo hoeft een uitgebreide voorbereidingsprocedure niet volledig te worden overgedaan voor een klein herstel.

- Geen apart hoger beroep. Tegen een tussenuitspraak kunt u niet afzonderlijk in hoger beroep. Dat kan pas tegelijk met het hoger beroep tegen de einduitspraak, zoals artikel 8:104 Awb, derde lid, bepaalt.

Een voorbeeld

Omwonenden komen op tegen een omgevingsvergunning voor een bedrijfshal. De rechter vindt de meeste bezwaren ongegrond, maar oordeelt dat de gemeente de geluidsbelasting onvoldoende heeft onderzocht. In plaats van meteen te vernietigen doet hij een tussenuitspraak: hij schrijft dat alleen dit punt schort, geeft aan dat een akoestisch onderzoek nodig is en stelt de gemeente in de gelegenheid dat binnen een gestelde termijn te herstellen. De vergunninghouder hoeft zijn plannen niet in de ijskast te zetten en de omwonenden weten dat hun andere bezwaren zijn beoordeeld.

In de praktijk

• Voor burgers en ondernemers. Lees de tussenuitspraak als een tussenstand. Punten die u hebt verloren, zijn in beginsel beslist; het vervolg gaat nog alleen over het herstel. Bent u het oneens met de tussenuitspraak, dan kunt u dat pas aan de orde stellen in een hoger beroep tegen de einduitspraak. Reageer daarom gericht op wat het bestuursorgaan aanlevert en niet opnieuw op alles.
• Voor het bestuursorgaan. Volg de aanwijzingen in de tussenuitspraak letterlijk en houd de termijn aan. Kiest u voor een andere route dan de rechter schetst, leg dan uit waarom die het gebrek ook wegneemt; anders loopt u alsnog tegen een vernietiging aan.