Artikel 8:76 Awb: De uitspraak als executoriale titel

Dit artikel geeft de uitspraak van de bestuursrechter de kracht van een incassotitel. Kent de rechter u griffierecht, proceskosten of schadevergoeding toe, dan hoeft u niet af te wachten of het bestuursorgaan betaalt: de uitspraak levert een executoriale titel op, waarmee een deurwaarder het bedrag desnoods met beslag kan opeisen.

Zonder deze bepaling zou u met een uitspraak in de hand alsnog een aparte procedure bij de civiele rechter moeten beginnen om een afdwingbare veroordeling tot betaling te krijgen. Dat kost tijd en geld, terwijl de bestuursrechter het bedrag al heeft vastgesteld. De wetgever heeft die omweg weggehaald.

Alleen het geldelijke deel telt

De executoriale titel geldt alleen voor zover de uitspraak strekt tot een van de vergoedingen die het artikel noemt: griffierecht, proceskosten of schadevergoeding. Andere onderdelen van de uitspraak vallen er niet onder, ook niet als ze over geld gaan. Denk aan een zaak over een uitkering of subsidie waarin de rechter het besluit vernietigt en zelf vastlegt welk bedrag had moeten worden toegekend. Zijn uitspraak komt dan in de plaats van het besluit: het is een beslissing over uw aanspraak, geen betalingsbevel. Met dat onderdeel kunt u niet rechtstreeks naar de deurwaarder. Hetzelfde geldt als de rechter een besluit vernietigt en de gemeente opdraagt opnieuw te beslissen: die opdracht kunt u niet door een deurwaarder laten uitvoeren. Voor dat soort naleving kent de wet andere middelen, zoals de dwangsom die de rechter op grond van artikel 8:72 Awb, zesde lid, aan zijn uitspraak kan verbinden.

Om welke veroordelingen het gaat

• Griffierecht. De vergoeding van het griffierecht dat u aan de rechtbank hebt betaald, geregeld in artikel 8:74 Awb.
• Proceskosten. De proceskostenveroordeling van artikel 8:75 Awb, en ook de afzonderlijke kostenuitspraak die de rechter op grond van artikel 8:75a Awb kan doen nadat het beroep is ingetrokken omdat het bestuursorgaan alsnog aan u tegemoetkwam.
• Griffierecht in een voorlopige voorziening. Beslissingen over terugbetaling of vergoeding van het griffierecht in een spoedprocedure, bedoeld in artikel 8:82 Awb, vierde lid, en artikel 8:87 Awb, derde lid.

- Schadevergoeding. De veroordeling tot vergoeding van schade die de rechter uitspreekt op grond van artikel 8:95 Awb.

Hoe de tenuitvoerlegging verloopt

De inning zelf loopt niet via het bestuursrecht maar via het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Dat betekent in de praktijk: u schakelt een gerechtsdeurwaarder in, die de uitspraak aan het bestuursorgaan laat betekenen en daarna beslag kan leggen, bijvoorbeeld op een bankrekening. De regels over aankondiging, termijnen en beslagvrije bedragen komen dus uit het burgerlijk procesrecht, niet uit deze wet.

Een voorbeeld

Een inwoner wint haar beroep tegen een afgewezen aanvraag voor bijzondere bijstand. De rechter verklaart het beroep gegrond, bepaalt dat de gemeente het griffierecht vergoedt en veroordeelt de gemeente in de proceskosten van haar advocaat. Als de gemeente na maanden nog steeds niet heeft betaald, hoeft de inwoner geen nieuwe procedure te starten. Ze geeft de uitspraak aan een deurwaarder, die het bedrag met dwangmiddelen kan innen.

In de praktijk

• Voor burgers en ondernemers. Vraag eerst schriftelijk om betaling met een duidelijke termijn; de meeste bestuursorganen betalen dan alsnog. Blijft betaling uit, ga dan met de uitspraak naar een deurwaarder. Houd er rekening mee dat de kosten van de deurwaarder in beginsel voor uw rekening komen zolang die niet op het bestuursorgaan verhaald zijn.
• Voor het bestuursorgaan. Zet betaling van griffierecht, proceskosten en schadevergoeding direct na de uitspraak in gang. Traag betalen leidt niet alleen tot executiekosten, maar ook tot vermijdbare irritatie bij een burger met wie u meestal nog verder moet.