Artikel 8:36d Awb: Digitaal ondertekenen bij de bestuursrechter

Dit artikel zorgt ervoor dat het ondertekeningsvereiste geen struikelblok wordt zodra u digitaal procedeert. Waar de wet voor het verkeer met de bestuursrechter een handtekening eist, kunt u die zetten met een elektronische handtekening. En een beroepschrift of verzoekschrift dat u in het digitale systeem van de bestuursrechter indient, geldt zonder meer als ondertekend.

Een handtekening heeft twee functies: zij maakt duidelijk wie het stuk indient en zij laat zien dat die persoon het stuk ook echt wil indienen. In een papieren wereld doet een krabbel dat werk. Digitaal moet die zekerheid op een andere manier ontstaan, en dat is precies wat dit artikel regelt.

De elektronische handtekening

Het eerste lid richt zich op alle plaatsen in de hoofdstukken 6 en 8 waar voor het verkeer met de bestuursrechter ondertekening is voorgeschreven. Aan dat vereiste is voldaan als het stuk is ondertekend met een elektronische handtekening die voldoet aan de eisen die bij of krachtens algemene maatregel van bestuur zijn gesteld. De wet noemt die eisen niet zelf; ze staan in lagere regelgeving, zodat de techniek kan meebewegen.

Belangrijk is dat niet elke ingetypte naam onder een e-mail een elektronische handtekening in deze zin is. Het gaat om een handtekening die aan de gestelde betrouwbaarheidseisen voldoet. Twijfelt u, gebruik dan de weg van het tweede lid.

Indienen is ondertekenen

Het tweede lid bevat de praktische kern: dient u een beroepschrift of verzoekschrift langs elektronische weg in in het digitale systeem voor gegevensverwerking van de bestuursrechter, dan geldt dat stuk als ondertekend. U hoeft er dus geen gescande handtekening onder te plakken en ook geen aparte digitale handtekening te zetten; het indienen zelf vervult die rol. Het gaat om een wettelijke gelijkstelling, en dus mag de rechter zo'n beroepschrift niet terzijde leggen met de enkele reden dat een handtekening ontbreekt.

Waarom dit ertoe doet

Een ontbrekende handtekening is in het bestuursrecht geen kleinigheid. Artikel 6:5 Awb verlangt dat een bezwaar- of beroepschrift wordt ondertekend, en wie dat verzuim niet herstelt, loopt op grond van artikel 6:6 Awb het risico dat het beroep niet-ontvankelijk wordt verklaard. Dit artikel haalt dat risico weg voor wie digitaal procedeert.

Een voorbeeld. Een burger stelt via het digitale systeem beroep in tegen de afwijzing van een uitkering. Zij vult het formulier in, voegt haar gronden toe en verstuurt het; een handtekening zet ze nergens. Het beroepschrift is toch rechtsgeldig ondertekend. Dient zij later een ander stuk in waarvoor de hoofdstukken 6 of 8 ondertekening voorschrijven, dan komt het eerste lid in beeld: dat stuk moet dan zijn voorzien van een elektronische handtekening die aan de gestelde eisen voldoet.

In de praktijk

• Log in met uw eigen middelen. De gelijkstelling met een handtekening steunt op het feit dat het systeem weet wie er indient; laat een ander dus niet onder uw account indienen.
• Machtigt u een gemachtigde? Zorg dat duidelijk is namens wie wordt ingediend, want de gelijkstelling zegt iets over ondertekening, niet over vertegenwoordigingsbevoegdheid.
• Voor het bestuursorgaan: werp niet tegen dat een digitaal ingediend beroepschrift onondertekend is; die tegenwerping gaat niet op.
• Procedeert u nog op papier? Dan geldt de gewone regel: zet een handtekening onder het stuk voordat u het verstuurt.

Deze bepaling hoort bij het digitaal procederen, dat gefaseerd is ingevoerd en dus niet in elke procedure en bij elk gerecht al geldt. Welke zaken digitaal verlopen, blijkt uit het overzicht van de gefaseerde inwerkingtreding dat de rijksoverheid publiceert.